Astana, Tempat Ngurebkeun nu Tilar Dunya


Astana, ngaran lian tina tempat pikeun ngurebkeun jalma anu geus tilar dunya. Jalma anu maot téh dikurebkeunana nya di astana téa. Di pilemburan mah biasana astana téh ngawengku hiji tempat anu husus, pikeun salembureun atawa sababaraha lembureun. Henteu miboga tempat séwang-séwangan di taneuh séwang-séwangan. Atuh lamun arék ngurebkeun anu tilar dunya téh moal ka mamana deui. Kari néangan tempat anu kosong dina lokal astana pikeun nyieun liang lahatna.

Astana
Astana

Perenahna astana téh biasana mah rada jauh ti pilemburan, bisa di sisi leuweung atawa di pakebonan. Kaayaan astana mah biasana gampang dibédakeunana reujeung tempat saliin ti astana. Lokal astana mah salian ti osok diiuhan ku tatangkalan kayaning tangkal samoja, ogé ku tatangkalan séjénna anu tara dituaran. Tatangkalan anu ngahieuman astana, tara ieuh dituaran atawa ditebang. Tatangkalan anu jaradi di astana mah osok diantepkeun waé sina ngiuhan astana. Atuh ti kajauhan ogé lokal astana mah biasana osok katohiyan, ku lobana tatangkalan anu ngalingkungan hiji tempat.

Kaayaan astana mah biasana osok diantepkeun sina barala. Astana kakara caang lamun ninggang dina bulan puasa. Di ahir bulan puasa, saméméh boboran astana téh kakara dicaraangan. Dicaangan téh supaya gampang dina nalika nyekar ka karuhun dina poéan lebaran, jeung supaya apal di lebah mana waé kuburan karuhun atawa kolot téh. Salian ti bulan puasa mah biasana osok diantepkeun sina barala. Kajaba pikeun kuburan karuhun anu dianggap karamat, osok aya anu nyaangan (ku kuncen biasana mah) dina bulan-bulan séjénna.

Leutik Ringkang Gedé Bugang


Kecap leutik mah geus papada nyaho. Urang Sunda geus apal hartina leutik da geus jadi kecap sapopoé. Kitu deui reujeung kecap gedé. Leutik jeung gedé mangrupakeun hiji kaayaan anu bisa nuduhkeun kana kaayaan diri atawa wujud jeung wangunan. Leutik téh kabalikanana gedé. Lamun henteu leutik pasti gedé, jeung sabalikna.

Sedengkeun ari kecap ringkang katut bugang mah lain kecap anu biasa diomongkeun. Kecap ringkang katut bugang mah jarang dipaké dina kahirupan sapopoé. Paling anu remen diucapkeun téh mangrupakeun kecap pagawéan anu dijieun tina kecap ringkang, nyaéta ngaringkang atawa ngajuringkang. Ieu kecap ngaringkang nuduhkeun pagawéan jalma anu mucunghul atawa obah awakna hiji jalma, bisa ogé nuduhkeun gerakna jalma ti hiji tempat ka tempat séjénna. Nuduhkeun pindahna jalma ti hiji tempat anu mimitina teu katempo terus katempo ahisna ngiles di tempat séjén. Éta kecap ngaringkang anu nuduhkeun pagawéan. Lamun kecap asalna nyaéta ringkang, mangrupakeun kecap barang anu dina ieu hal nuduhkeun kana diri jalma anu teu cicing. Teu cicing miboga harti diri jalma anu hirup. jadi ringkang téh nuduhkeun diri jalma anu hirup.

Jalma-jalma keur ngagotong jalma

Kecap anu panungtungan, nyaéta bugang. Kecap bugang nuduhkeun kana diri jalma ogé, ngan anu geus robah kaayaanana. Bugang téh nuduhkeun kana diri jalma anu geus bisa kukumaha (aya kecap ngabubugang, kecap kaayaan) kusabab geus teu sampurna deui antara jiwa reujeung ragana. Jadi, bugang téh ngaran pikeun hiji jalma anu ngan ukur kari awakna wungkul.

Bugang jeung ringkang nuduhkeun kaayaan jalma anu patunggang-tonggong. Béda kaayaan. Ringkang nuduhkeun jalma anu hirup sedengkeun bugang nuduhkeun jalma anu geus kari awakna wungkul.

Leutik ringkang nuduhkeun kaayaan jalma anu hirup mah dirina téh leutik. Ari gedé bugang, nuduhkeun diri atawa awak jalma anu geus tilar dunya tapi miboga awak anu gedé. Hal ieu bisa kaharti atawa henteu. Anu ngaranna jalma hirup mah miboga awak anu leutik, sedengkeun lamun geus tilar dunya mah awakna téh jadi gedé. Tapi lain awakna anu robah téh. Ieu dina hal beurat reujeung hampangna awak jalma. Ceuk anu geus ngarasakeun mawa (ngagandong, manggul atawa ngagotong) awak jalma, aya anu béda antara jalma anu hirup reujeung anu tilar dunya. Jalma anu hirup kénéh mah leuwih hampang tibatan awak jalma anu geus tilar dunya.

Éta téh ceuk anu geus ngarasaan ngagotong mayit….

(Gambar meunang nginjeum ti http://1.bp.blogspot.com/_jXMpt-FJU4U/TJxc-1c3T4I/AAAAAAAACFw/xr-VttVUjcs/s1600/banner1.jpg)

Hikmah tina Nyekar ka Kuburan


Geus jadi kabiasaan lamun di lembur mah anu ngaranna nyekar ka kuburan teh osok dipigawe waktu poean lebaran. Anu teu biasa ka kuburan oge, dina poean eta mah ngahajakeun pikeun datang ka kuburanana, nya ngahajakeun wae pikeun sataun sakali mah. Da lamun lain poe lebaran mah biasana ka kuburan teh arek nanaon. Kajaba pikeun jalma anu arek ka kebon atawa liar nyanyabaan anu jalanna ngaliwatan ka tempat kuburan. Tapi da eta mah ngan ukur ngaliwat wungkul ka kuburanana teh, lain ngahajakeun nganjang ka kuburan, nganjang ka tempat dikurebkeunana karuhun (kolot, nini aku, buyut jeung saterusna).

Dina poean lebaran mah, jalma-jalma teh ngalabring ka kuburan. Tujuanana mah ampir sarua, nyaeta seja ngalayad, ngalongok tempat dikurebkeunana anu geus maot (karuhun tea). Anu saterusna mah nya ngadoakeun supaya anu geus aya di alam kubur teh sing meunang panghampura ti Gusti, diperenahkeun di tempat anu alus jeung merenah sarta ditarima Iman jeung Islamna.
Nya geus kabiasaan, kuring oge osok ngadon ‘ulin’ ka kuburan teh. Nya itung-itung taun kali ka kuburan teh, nempoan kuburan karuhun: nini aki, jeung uyut.

Ngan aya anu beda dina taun ayeuna mah. Teuing ngan ukur rarasaan wungkul, atawa memang bener beda. Anu ngabedakeunana teh, anu ayeuna mah naha kuring teh henteu ti biasana nelek-nelek ngaran-ngaran jalma anu aya dina tutunggul eta kuburan. Diilik-ilik mah loba kuburan anu kawilang anyar keneh. Salian ti anyar keneh oge, aya sababaraha kuburan anu dieusian ku jalma anu sapantaran atawa rada sapantaran jeung kuring, malahan mah aya anu umurna teh sahandapeun ti kuring. Dipikir deui, anu kuburanana diilikan ku kuring teh geningan babaturan ulin kuring baheula waktu keur leutik. Kakara kuring sadar…, bener! Enya eta teh babaturan ulin baheula.

Ari ayeuna…? Tinggal tutunggulna anu bisa katempo teh. Da jasadna mah geus jadi taneuh….

Kuburan

Naha atuh bet aya rasa sieun…. Sanajan susah ngajelakeunana, tapi anu jadi bahan pikasieuneun teh, iraha atuh kuring nyusul eta babaturan. Kuring sieun lamun waktu kuring kudu nyusul eta babaturan teh dina kaayaan tacan boga bekel. Kuring sieun lamun kudu nyusul manehna dina waktu teu payus, dina kaayaan hade atawa alus.

Tapi sanajan sieun oge, kuring kudu sigep lamun kuring kudu nyusul manehna. Da anu ngaranna ninggalkeun ieu dunya mah taya anu apal, arek iraha jeung dimana. Ngan ukur Gusti anu apal. Hartina lamun kitu mah kuring kudu neangan bekel masing loba pikeun sampeureun jaga di alam kubur jeung alam saterusna.

Ngan aya anu pikahemengeun kuring. Pikeun kolot-kolot mah, ngomognkeun perkara ninggalkeun dunya teh da siga anu geus biasa wae. Anu ngaranna tilar dunya teh lain perkara anu kudu dipikasieun deui. Da ngabogaan kayakinan pasti kabeh jalma oge bakal tilar dunya. Jadi pikeun kolot-kolot mah perkara tilar dunya teh teu kudu dipikasieun deui, teu kudu tagiwur nyanghareupan maot.

Ari kuring, sanajan kuring oge yakin kana maot mah geus jadi hiji hal anu pasti, tapi tetep wae sieun mah aya wae. Sieunna teh lain nyanghareupan maotna, tapi sieunna teh kusabab tacan boga bekel, jeung sieun dina pas maotna teh eukeur ngalakukeun dosa atawa kagorengan….