Astana, Tempat Ngurebkeun nu Tilar Dunya


Astana, ngaran lian tina tempat pikeun ngurebkeun jalma anu geus tilar dunya. Jalma anu maot téh dikurebkeunana nya di astana téa. Di pilemburan mah biasana astana téh ngawengku hiji tempat anu husus, pikeun salembureun atawa sababaraha lembureun. Henteu miboga tempat séwang-séwangan di taneuh séwang-séwangan. Atuh lamun arék ngurebkeun anu tilar dunya téh moal ka mamana deui. Kari néangan tempat anu kosong dina lokal astana pikeun nyieun liang lahatna.

Astana
Astana

Perenahna astana téh biasana mah rada jauh ti pilemburan, bisa di sisi leuweung atawa di pakebonan. Kaayaan astana mah biasana gampang dibédakeunana reujeung tempat saliin ti astana. Lokal astana mah salian ti osok diiuhan ku tatangkalan kayaning tangkal samoja, ogé ku tatangkalan séjénna anu tara dituaran. Tatangkalan anu ngahieuman astana, tara ieuh dituaran atawa ditebang. Tatangkalan anu jaradi di astana mah osok diantepkeun waé sina ngiuhan astana. Atuh ti kajauhan ogé lokal astana mah biasana osok katohiyan, ku lobana tatangkalan anu ngalingkungan hiji tempat.

Kaayaan astana mah biasana osok diantepkeun sina barala. Astana kakara caang lamun ninggang dina bulan puasa. Di ahir bulan puasa, saméméh boboran astana téh kakara dicaraangan. Dicaangan téh supaya gampang dina nalika nyekar ka karuhun dina poéan lebaran, jeung supaya apal di lebah mana waé kuburan karuhun atawa kolot téh. Salian ti bulan puasa mah biasana osok diantepkeun sina barala. Kajaba pikeun kuburan karuhun anu dianggap karamat, osok aya anu nyaangan (ku kuncen biasana mah) dina bulan-bulan séjénna.

Hujan Dordar Gelap, Osok Aya Batu Gelap


Lamun keur usum hujan anu dibarung ku dordar gelap, matak sieun ngalamanana. Komo lamun keur di jalan naha inditkeun atawa balikeun, komo deui di pakebonan, matak sieun lamun kapegat ku hujan dordar gelap. Osok aya kabéjakeun aya jalma atawa tatangkalan anu kabentar gelap. Lamun aya jalma anu kabéntar gelap téh apanan bisa nyababkeun palastra, cenah mah nepikeun ka tutungna. Pon kitu deui lamun gelapna ngabéntar tatangkalan, bisa nyababkeun tatangkalan anu kabéntarna paéh jeung tutung.

Batu gelap

Dina palebah ngabéntar tatangkalan, cenah osok kabéjakeun di deukeuteun tangkal anu kabéntarna osok kapanggih batu gelap. Gelap anu ngabéntar tatangkalan téh mamawa batu atawa ngabéntarna maké batu anu remen disebut batu gelap.

Sanajan tatangkalan anu kabéntarna jadi tutung kusabab panas, ari batuna (batu gelap) mah hanteu panas-panas teusing. Teuing pédah kapanggihna geus lila tina waktu ngabéntar tangkalna. Jeung nilik kana rupa batuna, henteu nuduhkeun batu anu panas. Batuna lemes siga anu tapak ngalemeskeun jeung hérang. Katempo ti luar ma jerona téh osok aya lapisan rupa-rupa warnana. Biasana mah wangunana siga kampak anu dijieun tina batu. Ieu batu téh jarang bisa kapanggih, da tara unggal aya gelap ngabéntar tatangkalan anu bisa kapanggih batu gelapna. Jeung deui jarang anu ngahajakeun néangan ieu batu. Batu ieu kapanggihna lamun keur kawénéhan waé.

Ieu batu téh, cenah mah miboga hasiat. Teuing pédah arang kapanggihna meureunan duka teuing pédah naon. Da tacan bisa dibuktikeun.

(Gambar meunang nginjeum ti http://www.blogspot.com/)

Lebet


Lebet mangrupakeun hiji ngaran patempatan anu aya di lembur Ciburuan. Perenahna ieu tempat téh aya di béh kuloneun lembur. Di tempat ieu dipinuhan ku tatangkalan, anu lolobana mah tangkal atawa rungkun awi kayaning awi tali. Pikeun bisa asup ka ieu tempat, kudu ngaliwatan jalan satapak anu sawarehna jalan ieu téh mapay sisi lamping.

Rungkun awi di sisi leuweung Lebet

Salian ti rungkun awi aya hiji tangkal anu gedé jeung jangkung di jero ieu leuweung. Ieu tangkal bisa jadi ciri lamun diténjo ti tempat séjén anu jauh. Tangkal ieu jangkungna béda reujeung tatangkalan anu séjén, nyaéta leuwih jangkung.

Ceuk béja, di tempat ieu téh lumayan geueuman. Di jerona aya kuburan karuhun urang Ciburuan. Aya sababaraha hiji kuburan anu perenahna misah-misah.

Ka ieu tempat osok aya jalma anu ngadon nyekar, hususna dina waktu-waktu anu tangtu saperti bulan Rajab atawa sanggeus Idul Fitri.

Sirah Cai jeung Kahirupan


Cai teu bisa dipisahkeun tina kahirupan jalma. Jalma dina nyorang kahirupanana teu bisa leupas tina cai. Jalma teu bisa hirup lamun euweuh cai. Cai jadi hiji modal kahirupan jalma.

Di pilemburan mah, cai téh biasana kaluar ti sirah cai. Sirah cai jadi kokocoran cai ti jero taneuh anu saterusna mah ngocor ka tempat anu leuwih handap, mapay solokan, wangan nepikeun ka walungan anu ditungtungan ku sagara di lautan atawa situ.

Cai ti sirah cai saméméh ngocor ka wahangan, bisa dimangpaatkeun jeung diala pikeun kapentingan hirup jalma, bisa dipake beberesih atawa nginum jeung masak. Cai anu ngocor kaluar ti sirah cai gumantung kana kaayaan sakurilingeun éta sirah cai, utamana kaayaan alam jeung tatangkalanana. Sakumaha anu geus kamaphum ku urang, cai anu ngocor ti sirah cai téh asalna mah tina cai hujan anu teu langsung ngocor ka wahangan, tapi anu nyerep ka jero taneuh jeung diteundeun di dinya pikeun sawatara waktu saméméh dikaluarkeun atawa dikocorkeun. Cai anu nyerep téh nyangsang di jero taneuh anu dipinuhan ku akar-akar tatangkalan, kadang bisa ogé nyangsang dina dangdaunan anu minuhan éta tempat. Teu matak hémeng lamun dina  tempat kitu, taneuhna teh osok baseuh. Jadi anu ngaranna sirah cai mah biasana tempatna téh dipinuhan ku sabangsaning tatangkalan. Tatangkalan anu remen aya di sirah cai téh biasana mah rungkun awi.

Sirah cai

Supaya éta sirah cai téh langgeng tetep ngocor waé caina, éta sirah cai téh kudu dijaga kaayaanana, supaya ulah nepikeun ka tatangkalana dituaran. Komo nepikeun ka gundulna mah. Ieu kaayaan téh geus jadi hiji hal anu biasa di pilemburan mah. Urang lembur, taya anu hayang ngaharu ganggu kana tatangkalan anu jaradi di sirah cai. Sanajan tatangkalanna geus galedé ogé, diantepkeun waé. Lamun perlu awi, paling ogé saperluna waé.

Malahan lamun nengetan jaman béh dituna mah, anu ngaranna sirah cai téh kacida dipupustina. Sirah cai téh jadi tempat anu ahéng atawa karamat. Taya anu wani ngaganggu. Arék kukumaha ogé diantepkeun waé.