Budak Awéwé mah Kudu Bisa Nyangu jeung Masak


Salaku budak awéwé, kudu bisa babantu ka kolot utamana babantu ka anu jadi indung. Tugas indung mah kalolobanana di dapur: nyangu, masak, mirun seuneu, jeung pagawéan di dapur anu séjénna. Kusabab kitu, budak awéwé mah biasana dikudukeun bisa nyangu reujeung masak. Najan leutik kénéh geus diajarkeun ku indungna cara-cara nyangu reujeung masak. Najan diajarkeunana henteu sacara langsung, tapi ku jalan nempokeun carana masak reujeung mantuan indung ogé geus jadi hiji cara anu alus pikeun mamatahan ka budak.

Ku jalan dipapatahan atawa diajarkeun ti leuleutik, matak mawa alus lamun geus gedéna. Geus gedé bakal biasa lamun kudu atawa dititah masak reujeung nyangu téh. Moal ngarasa sieun teu bisa kusabab geus biasa.

Hawu paranti nyangu jeung masak

Tapi hal ieu gumantung reujeung balik deui ka unggal jinisna. Da teu salawasna budak awéwé anu daékeun diajar digawé di dapur. Komo lamun masakna maké hawu mah. Aya kalana lamun kurangna sabar reujeung leukeun mah da susah atuh masak di dapur maké hawu téh. Ngahurungkeun seuneuna lumayan hésé, ditambah kudu ngasur-ngasur suluh supaya seuneuna henteu pareum, kudu niupan seuneun lamun seuneuna pareum atawa leutik.

Parobahan jaman mawa parobahan ogé kana cara masak atawa nyangu. Ayeuna mah cara masak téh teu susah teuing kawas baheula. Ayeuna mah teu kudu maké hawu reujeung suluh deui. Kari maké listrik atawa gas elpiji, geus bisa masak reujeung nyangu. Masak reujeung nyangu téh jadi gampang. Najan gampang, tetep waé diperlukeun kadaék pikeun milampahna (nyangu reujeung masakna).

Budak Lalaki mah Kudu Bisa Nyieun Tali tina Awi Tali


Tali anu dijieun téh biasana mah dipaké pikeun nalian suluh atawa parab (parab domba/sapi). Tali anu dijieunna tina tangkal awi tali. Nyieun tali tina leunjeuran awi teu bisa kitu waé. Budak anu nyieun tali kudu miboga wawanén pikeun ngahua atawa meulahan leunjeuran awi jadi tali anu aripis. Henteu pauran dina kuduna maut huaan awi tali anu aya hinisan. Teu sieuneun raheut kabesét ku hinis.

Rungkun awi tali

Barudak anu osok ngala suluh mah geus biasa lamun kudu nyieun tali pikeun meungkeut suluh tina tangkal awi tali téh. Salian ti gampang manggihanana (manggihan rungkun awi tali), ogé tali anu tina tangkal awi tali mah lumayan kuat pikeun nalian suluh téh. Moal matak pegat. Ngan teu sakabéhna budak anu osok ngala suluh bisaeun nyieun tali tina awi tali. Aya ogé anu henteu bisaeun.

Pikeun anu henteu bisaeun mah biasana osok ménta pangnyieunkeun atawa néangan areuy atawa aakaran pikeun nalian suluhna. Aareuyan kayaning areuy geureung osok dipaké pikeun nalian beungkeutan suluh. Bisa ogé maké kulit tangkal tisuk pikeun talina. Ngan nya kitu téa, anu teu bisaeun nyieun tali tina tangkal awi tali mah osok dipoyokan ku babaturan séjénna. Pajarkeun téh piraku lalaki teu bisa nyieun tali….

Ngala Pancar Pikeun Gaganti Suluh


Sakumaha suluh pikeun parab seuneu di hawu, pancar ogé bisa dipaké beuleumeun seuneu pikeun nyuluhan seuneu. Dina sakalina susah ngala suluh kusabab jauh atawa tangkal kaina baraseuh kénéh, pancar bisa dijadikeun gaganti suluh. Ngan anu ngaranna pancar mah teu sarua reujeung suluh tina tatangkalan. Pancar mah leuwih hampos tibatan suluh. Pancar mah gampang béakna lamun dibeuleum ku seuneu téh. Pancar mah gampang dibeuleumna, gampang béakna.

Ibu-ibu keur marawa pancar

Pancar téh suluh tina leunjeuran tangkal awi. Arék awi naon ogé sarua waé, asal awina anu geus garing, lain anu baseuh kénéh. Kabéh tatangkalan sabangsaning awi bisa dipaké pikeun pancar, lain ngan ukur awi tali atawa awi gombong wungkul. Nu penting mah awina gampang ngalana reujeung geus garing, jadi gampang pikeun dibeuleumna.

Najan gampang ngalana awi mah sakumaha anu geus disebutkeun di luhur, leuwih hampos tibatan suluh tina tangkal kai. Jadi dipakéna moal lila sakumaha suluh tina tangkal kai anu leuwih teuas tibatan tangkal awi.

(Gambar meunang nginjeum ti http://v-images2.antarafoto.com/gps/1290161117/kayu-bakar-17.jpg)

Ngaroroték


“Mon manéh apal hartina ngroroték?” Ceuk si Acim ka si Omon basa maranéhna arulin di sisi lembur.

“Naon kitu?” Si Omon malik nanya.

“Jawab heula atuh.”

“Apanan matak nanya ogé teu apal.” Témbal si Omon.

“Bisi waé manéh geus apal. Da ngabéjaan anu geus apal mah keur naon.” Ceuk si Acim teu buru-buru ngabéjaan hartina.

“Heueuh naon atuh?” Si Omon maksa.

“Sakeudeung heula atuh.” Si Acim ngarénghap heula.

Si Omon teu nyarita deui. Manéhna ngadagoan caritaan si Acim satuluyna.

“Basa aya kénéh jenatna nini kuring, kuring osok diajak ngaroroték ku nini kuring ka kebon.” Ceuk si Acim ngamimitian nyarita.

“Terus…?” Si Omon megat caritaan.

“Nya saterusna mah kuring téh mantuan nini kuring ngaroroték.”

“Kitu nya…?”

“Heuheuh.” Si Acim unggeuk.

“Ari ngaroroték téh naon atuh?” Si Omon mencrong.

“Ngaroroték téh nyaéta…, ngala suluh. Ngan biasana mah suluhna téh anu laleutik, sabangsaning régang atawa dahan anu laleutik.” Ceuk si Acim.

“Ih, sugan téh naon. Sugan téh anu anéh.” Ceuk si Omon siga anu handeueul. “Borona mah dibandungan.”

Si Acim ukur nyenghél.

Suluh

Manuk Heulang Ménta Hujan


Kliiiik kliiiiik

Kliiiik kliiiiik

Kitu sora manuk heulang anu hiber di awang-awang. Sorana lumayan tarik, nepikeun ka kadaréngé ku urang lembur. Si Acim jeung si Omon anu eukeur jongjong ngala suluh di kebon Bah Minta, carengkat heula. Maranéhna nempo ka luhur, ngilik-ngilik ti lebah mana datangna sora manuk heulang.

“Mon, gancangan ah.” Ceuk si Acim basa geus manggihan lebah mana datangna sora manuk heulang téa.

“Sakeudeung deui atuh. Kuring mah da acan beubeunangan.” Témbal si Omon bari ngumpulkeun suluh beubeunanganana.

“Maenya…, apanan éta geus satumpukan kitu….” Ceuk si Acim bari nuduhkeun kana tumpukan suluh beunangna si Omon.

“Kakara saeutik éta mah.” Témbal si Omon.

“Tong lila teuing atuh nya.” Si Acim ngawawadian.

“Naha, mani tong lila teuing sagala?” Si Omon melong ka si Acim.

“Apanan bisi kaburu hujan.”

“Lila kénéh atuh hujan mah. Apanan ayeuna mah sakieu panasna.”

“Ih, siga anu teu ngareungeu waé manéh mah. Apanan bieu geus aya sora heulang disada.” Ceuk si Acim bari nempo ka awang-awang.

“Nya keun waé atuh heulang anu disada mah.”

“Ih, manéh mah. Apanan lamun manuk heulang disada kitu téh, tandana arék hujan.”

“Kitu nya…?”

“Heueuh.”

“Ceuk saha éta téh?”

“Ceuk jenatna nini kuring.”

Si Omon mencrong ka si Acim. Siga anu panasaran.

“Teu percaya nya?” Si Acim malik melong. “Ceuk nini kuring mah cenah lamun aya manuk heulang disada klik-klikan, éta téh tandana manéhna menta hujan.”

“Ménta hujan?”

“Heueuh.”

“Naha bet ménta bujan sagala? Hayangeun huhujanan kitu éta heulang téh?”

Manuk heulang hiber (sumber foto: internet)

“Lain hayang huhujanan ieu mah. Ceuk nini kuring. Cenah manuk heulang mah lamun hayangeun nginum téh kudu tina cai hujan waé. Da manéhna mah ulaheun ti cai walungan.” Si Acim ngajéntrékeun.

“Naha cenah?” Si Omon panasaran.

“Sababna, baheulana manuk heulang mah teu milu mantuan nyieun walungan.”

“Kitu nya?” Si Omon siga anu teu percayaeun.

Rajaban Éta téh Tanggal 27 Rajab


“Cim, ari Rajaban téh iraha jadina?” Si Duyéh nanya ka Si Acim, mangsa manéhna duaan eukeur ngala suluh di sisi leuweung.

“Cenah mah malem Ahad hareup.” Témbal si Acim anu eukeur ngumpulkeun suluh beubeunanganana.

“Ahad hareup nya…?” Si Duyéh mikir. Manéhna ngitung poé reujeung tanggal. “Mun minggu hareup mah atuh tanggal 23 Rajab atuh nya….”

Si Acim unggeuk.

“Naha nya…, apanan Rajaban téh tanggal 27 Rajab lain…?” Si Duyéh melong ka si Acim bangun anu bingung.

Si Acim teu buru-buru ngajawab.

“Nya ari kajadian Isro’ Mi’roj mah heu-euh tanggal 27 Rajab. Tapi ieu mah apanan nyambut kajadian Rajaban. Jadi teu kudu tanggal 27 Rajabna waé….”

“Oh….” Si Duyéh unggut-unggutan. “Tapi, tanggal 27 Rajab téh peré lain…?”

Si Acim teu ngajawab.

“Naha teu dilaksanakeun pas maleman tanggal 27-na waé nya. Apanan poé Kemisna téh peré…, teu sakola.” Si Duyéh ngagerendeng sorangan.

Manéhna nyampeurkeun ka si Acim anu masih kénéh ngumpulkeun suluh.

“Naha bet henteu maleman tanggal 27-na nya…?” Ceuk manéhna nanya ka si Acim.

“Ulah nanya ka kuring atuh. Da éta mah kumaha Mang Ahmadna waé atuh.” Témbal si Acim.

Si Duyéh cicing teu ngomong deui. Nempo babaturanana kitu, si Acim jadi karunyaeun.

“Ceuk kolot kuring mah cenah, dina maleman tanggal 27 Rajabna téh bakal dilaksanakeun Rajaban pikeun kolot. Jadi barudak mah Rajabanna téh malem Ahad hareup, lain malem Kemisna.” Si Acim ngajelaskeun.

“Oh…, kitu nya.” Si Duyéh kakara ngartieun. “Nya lamun kitu mah, kumaha deui….”

“Maksud manéh naon kitu? Hayang malem Kemis…?” Si Acim melong ka si Duyéh.

“Heu-euh.” Si Duyéh pondok.

“Naha…? Arék ka mana kitu ari malem Ahadna?”

“Eu…, taya nanaon. Moal ka mamana….” Tembal si Duyeh rada bingung.

Si Acim melong. “Curiga kuring mah….”

“Curiga naon…?” Si Duyeh malik nanya bari neuteup si Acim.

“Teu…, ah!” Si Acim embung keteterusan.

Si Duyéh jempé.

“Hayu ah urang balik, geus burit.” Ceuk si Acim bari nyieun tempat pikeun meungkeut suluh.

“Dagoan heula atuh. Kuring mah acan dikumpulkeun suluhna.” Ceuk si Duyéh bari tuturubun muru ka tempat ngumpulkeun suluh beubeunanganana.

Muat Suluh


Mun mangsana datang mobil treuk anu arek narik suluh meunang ngibik, barudak teh mani papada hayang kaajakan pikeun ngakutan suluhna. Saha anu teu hayang, da aya buruhanana. Sanajan buruhanana teu gede, tapi lumayan pikeun jajan mah. Eta oge pikeun budak anu resep kana ngakut anu beurat-beurat. Da budak anu hengker mah, langka anu miluan atawa diajakan.

Muat suluh samobil treuk teh biasana mah kurang leuwih ku genepan. Barudak anu laleutik bagean ngakutan, sedengkeun budak anu geus gede mah biasana bagean memeres suluh dina mobil supaya nyusun merenah.

Ari buruhan ngakutna lumayan pikeun jajan-jajan wae mah.