Roko Cap Sigay


“Bu, si Acim mah tos wantun nyesep…!” Ceuk si Ijah, babaturan sakelasna si Acim ka guru anu kakara asup ka kelas.

Si Ibu, anu ngaranna Ibu Héni teu langsung ngajawab. Manéhna muru kana bangkuna anu aya di hareup. Terus neundeun buku anu dibawana di luhureun méja.

“Leres Bu….” Si Kokom mairan.

Bu Héni neuteup nguriling ka sakurilingeun kelas.

“Leres éta téh, Cim?” Bu Héni kakara nanya ka si Acim bari neuteup.

Anu diteuteup cicing waé siga anu teu sieun dicarékan.

“Leres, Bu.” Témbalna antaré pisan.

“Naha…? Apanan saur Ibu ogé, alit kénéh mah teu kénging wantun-wantun nyobian nyesep.” Ceuk Bu Héni nyaram.

“Da raos Bu….”

“Naon raosna kitu?” Bu Héni neuteup ka si Acim. “Sesepeun téh pinuh ku panyawat wungkul. Sarengna deui da moal matak wareg kana patuanganana ogé.”

Si Acim teu langsung ngajawab. Manéhna ngalieuk ka si Omon anu diuk dina korsi di béh kencaeunana.

“Da sanés abdi wungkul, Bu.” Ceuk si Acim.

Daun kawung dipoe

“Abdi mah henteu kétang Bu.” Si Omon ngabéla dirina.

Bu Héni melong ka si Omon.

“Naha…? Leres éta téh Mon?” Bu Héni nanya ka si Omon.

“Henteu abdi mah Bu. Abdi mah henteu nyesep….”

“Bohong kétang Bu. Omon ogé sasarengan sareng abdi nyesepna da.” Si Acim keukeuh.

Bu Héni gantian neuteup si Omon jeung si Acim.

“Atos. Atos! Anu atos mah atos. Mung ka payunna ulah sakali-kali deui nya.” Bu Héni méré peupeujeuh ka barudak, hususna si Omon jeung si Acim.

“Tapi…, Bu?” Si Acim teu kebat nyaritana.

“Naon Cim? Tos kacanduan nya…?”

“Sanés kitu Bu. Da abdi mah nyesepna ogé henteu nganggo bako.” Ceuk si Acim.

“Nu leres…?” Bu Héni neuteup.

“Muhun, Bu. Da abdi mah nyesepna ogé Roko Cap Sigay….”

“Maksadna? Roko naon kitu éta téh?”

“Muhun, roko cap sigay. rokona pun aki.” Témbal si Acim.

“Eta, Bu. Abdi sareng Acim mah nyesepna sanés roko tapi nyesep saun kawung.” Si Omon mantuan mangjawabkeun si Acim.

“Oh éta…. Tapi tetep, ulah dugikeun ka kateterasan, nya. Da anu namina nyesep mah sami waé, awon” Bu Héni ngawawadian.

Nyadap Gula Kawung (Bagean Ka-1)


Hiji pagawean anu bisa dijadikeun jalan ngahasilkeun teh nyaeta nyadap. Pikeun sabagean urang lembur mah nyadap teh lumayan nguntungkeun oge. Tina hasil nyadap teh bisa dipake pikeun napakah sapopoe.

Tapi, ketang teu salilana nguntungkeun.

Nyadap teh asal kecapna mah tina sadap. Sadap basa Sunda beda jeung sadap Bahasa Indonesia. Kecap sadap dina Basa Sunda mah biasa dipake, hususna, pikeun jalma anu ngala lahang tina tangkal kawung atawa kalapa. Aya oge kecap sadapan, hartina tempat atawa bagean tina tangkal anu disadap, tempat kaluar cai anu disadap tea.

Perkara naha aya hubunganana antara kecap sadap dina Basa Sunda jeung sadap Bahasa Indonesia, anu harti jerona mah jiga sarua wae, eta mah jigana aya pakuat-pakaitna. Kadua kecap bisa ngabogaan harti megat hal atawa perkara saacan nepi ka tempat tujuanana. Nyadap dina Bahasa Indonesia mah, megat informasi naon eusina. Sedengkeun nyadap basa Sunda mah nyadap teh megat cai tina tangkal saaacan kaluar tina tempat kaluarna.

Balik deui kana nyadap anu jadi pagawean nyaeta ngala cai tina tangkal, hususna tangkal kawung. Nyadap dina tangkal kawung mah tujuanana teh nyaeta ngala cai tina cupat buah kembang kawung atawa anu disebut langari. Samemeh langari ligar jadi buah, cupatna atawa biasa disebut oge leungeun kawung teh dipapas atawa diteukteuk supaya bisa kaluar caina. Cai anu diala ieu disebutna teh lahang. Lahang mangrupakeun bahan anu baris diolah jadi gula beureum.

Ngan dina ngala lahang ieu teu sagawayah kitu wae, da aya cara-cara anu biasa dipake saacaanna ngala lahang teh.

Saacan prak-prakana teh aya bahan anu kudu diayakeun. Bahan anu biasa digunakeun teh diantarana wae:

  1. Paninggur, osok dipake pikeun ninggur leungeun kawung (cupat atawa dahan tempat ranggeuyan langari ngagarantung). Paninggur biasana dijieun tina tangkal kai, tangkal nangka, supaya kuat lila. Wangunana jiga gada, aya paneunggeul jeung paranti nyekelan.
  2. Lodong, wadah tina leunjeuran awi surat. Panjangna kira-kira sabeuteung kolot. Buku-bukuna dibolongan kajaba buku anu di dadasar atawa di handap. Tuntung luhur biasana dicowakan sabeulah terus make tali pikeun ngagantungkeun lodong kana leungeun kawung tea.
  3. Sigay, leunjeuran awi anu panjang anu dipake pikeun naek kana tangkal kawung. Awi anu osok dipake biasana mah awi tali. Tiap luhureun buku osok dibolongan, anu gedena ngaleuwihan jempo suku. Tujuanana teh pikeun tempat titincakan anu nyadap waktu keur naek.
  4. Peso Sadap, bedog atawa peso anu osok dipake pikeun ngeureut leungeun kawung. Wangunan pesona beda jeung peso biasa. Peso ieu mah rada gendut jeung pondok.
  5. Tali Aisan, tali anu dikuribengkeun kana tangkal kawung ngan rada logor. Tujuanana teh pikeun nahan awak anu nyadap mun eukeur di luhureun tangkal kawung.
  6. Raru, dangdaunan tina tangkal raru anu osok digunakeun pikeun campuran lahang. Saacan lodong ditandekeun kana leungeun kawung, lodong teh diasupan daul raru.