Bahbir


Nalika meulahan kai tina tangkal golondongan, henteu sakabéhna bisa dijieun kai. Meulahan kai anu dijadikeun kusén, panéér, tihang atawa usuk, henteu bisa sakabéhna dijadikeun. Bagéan sisi kai golondongan téh osok kapiceun. Teu anéh, da kai golondongan mah apanan biasana buleud. Sedengkeun meulahan kai mah sina rata sisi-sisina. Bagéan kai anu kapiceun ieu biasana mah disebut bahbir.
Bahbir mah osok kapiceun ku tukang ngala kai mah, da henteu kaasup itungan. Henteu bisa dipaké pikeun nyieun wangunan kayaning imah sakumaha mangpaat kai dina wangunan. Bahbir mah wangunana rata sabeulah dina urut ngaragajina, sedengkeun sisi anu séjénna mah sakumaha sisi kai golondonganana.

Bahbir
Bahbir

Sanajan henteu dimangpaatkeun sakumaha kai anu saenyana, bahbir masih loba kénéh mangpaatna. Bahbir bisa dimangpaatkeun sahanteuna pikeun suluh. Sésa meulahan kai téh dipaké mirun seuneu di hawu atawa di saung pakebonan. Salian ti éta, bisa ogé dimangpaatkeun pikeun nyieun wangunan salian ti imah kayaning saung atawa kandang sasatoan. Saung di huma atawa di kebon bisa ngagunakeun bahbir pikeun kikiding atawa papan handapna. Kandang sasatoan ogé bisa maké bahbir pikeun papan atawa kikiding gigirna.

Naha henteu dipaké pikeun nyieun imah? Bisa waé dipaké pikeun nyieun imah ogé. Ngan katempona moal alus, henteu nyeni. Maénya aya papan imah henteu rata.

(Gambar meunang nginjeum ti akumassa)

Talahab


Pikeun ngiuhan saung di kebon atawa kandang sasatoan téh, baheula mah henteu ngagunakeun kenténg. Da kenténg mah biasana dipaké pikeun ngiuhan imah wungkul. Iuh-iuhan saung atawa kandang osok maké dangdaunan (daun tangkal langkap) atawa leunjeuran awi. Lamun dibandingkeun reujeung maké daun langkap, gampang kénéh ngagunakeun leunjeuran awi. Leunjeuran awi mah gampang néanganana. Rungkun awi loba di sisi leuweung.

Hateup saung tina talahab
Hateup saung tina talahab

Lamun nyieun hateup tina leunjeuran tangkal awi, biasana mah néangan tangkal awi anu galedé. Tangkal awina gumantung kana anu aya jeung gampang, bisa tangkal awi tali atawa awi anu séjénna. Panjang leunjeuranana biasana mah dicocogkeun reujeung panjang hateup ti wuwung nepikeun ka tungtung hateup (panyawéran). Panjangna bisa dua métér atawa leuwih. Sanggeus diteukteukan, leunjeuran awi téh dibeulahan. Meunang meulahan terus dipiceunan bubukuna sina rata reujeung ruasna. Diratakeun téh supaya cai hujan anu ngagolontor kana awina bisa ngocor kalawan bébas ngaliwatan leunjeuran awi, reujeung supaya rapih dina nyieun hateupna.

Cara masangkeunana biasana mah di lebah wuwungna leunjeuran awi meunang meulahan téh dibolongan supaya bisa ditanceban paku pamageuh hateup. Leunjeuran awina diéntépkeun sina manjang ti luhur (wuwung) ka handap (panyawéran) kalawan nangkarak (awi bagéan jerona aya di luhur). Sanggeus rapih, unggal tutumbu antara leunjeuran anu hiji reujeung anu digigireunana diterapan leunjeuran awi meunang meulahan séjénna sina nangkub. Atuh unggal leunjeuran awi téh jadi pakait-kait.

Saung Ranggon di Kebon


Saung di Kebon


Tutulisan dina Papan jeung Tihang Saung


Sabenerna mah barudak urang lembur ogé henteu éléh ku budak urang dayeuh. Motékarna barudak urang lembur aya anu sarua reujeung motékarna barudak urang dayeuh. Salasahiji motékarna budak urang lembur anu sarua reujeung motékarna barudak urang dayeuh téh dina hal tutulisan atawa curat-corét dina témbok.

Cocoretan dina tembok urut barudak urang dayeuh

Lamun barudak urang dayeuh resep cocorétan dina témbok naha témbok imah atawa témbok pager, utamana témbok bogana batur, barudak urang lembur mah cocorétanana téh dina papan atawa tihang di saung. Jadi najan sarua resep cocorétan, ngan aya bédana. Salian ti tempat cocorétanana anu béda, anu ngabédakeun téh ogé paranti cocorétanana. Lamun barudak urang dayeuh mah osok maraké pilok atawa cét anu disemprotkeun, barudak urang lembur mah biasana maké méhong atawa areng.

Barudak urang lembur anu resep cocorétan biasana mah osok ngamangpaatkeun saung di kebon atawa sisi balong di tampian pikeun cocorétan. Lamun balik ulin ti kebon atawa ti leuweung atawa ka cai, anu kabeneran aya saung paranti reureuh  atawa eureun ngareureuhkeun kacapé, osok néangan areng urut ngadurukan di saung pikeun cocorétan dina papan kiding saung atawa dina tihangna. Ari anu dituliskeunana, rupa-rupa. Aya tutulisan kecap biasa, aya kecap moyokan aya ogé anu ngadon gagambaran. Malahan aya ogé anu ngadon ngabastakeun.

Papan saung dijadikeun tempat tutulisan budak urang lembur

(Gambar meunang nginjeum ti http://26.media.tumblr.com/tumblr_kx68ceWYlS1qahlm3o1_500.jpg)

Kakawihan Barudak: Olé-oléan


Ojok-ojok uang-aung,
ngarojok nu di saung,
nu di saung bau sigung,
dirojok lumpat ka lisung,
hup dengdo, hup dengdo.

Ting-ting kolanting,
simeut meuting dina jeungjing,
kokoprak awi sabeulah,
Hup! kongkorongok jago!
Olé-olé ogong, olé-olé ogong!

(Dicutat tina: http://www.facebook.com/note.php?note_id=384326600734&comments)

Kakawihan séjénna:

  1. Kakawihan Barudak: Ayun Ambing
  2. Kakawihan Barudak: Hét Hét Embé Janggotan
  3. Kakawihan Barudak: Prang Pring
  4. Kakawihan Barudak: Acung-acungan
  5. Kakawihan Barudak: Nang Ning Nang
  6. Kakawihan Barudak: Néngnongnéngjak
  7. Kakawihan Barudak: Trang-trang Kolentrang
  8. Kakawihan Barudak: Surser
  9. Kakawihan Barudak: Sieuh-sieuh
  10. Kakawihan Barudak: Nanggerang – Nanggorek
  11. Kakawihan Barudak: Galah Ginder
  12. Kakawihan Barudak: Oyong-oyong Bangkong
  13. Kakawihan Barudak: Punten Mangga
  14. Kakawihan Barudak: Bang Bang Kalima Gobang
  15. Kakawihan Barudak: Sakentrung
  16. Ayang Ayanggung

 

Saung Ranggon


Saung ranggon mangrupakeun hiji wangunan saung anu wangunanana téh jangkung. Jangkung téh bisa kusabab tihangna jarangkung atawa bisa ogé kusabab nyieunna di luhureun tangkal, saperti tangkal jéngkol atawa tangkal kopi. Ari jangkungna bisa béda-béda. Ngan anu bisa dijadikeun pangbébéda jeung saung biasa téh nyaéta, jangkungna papan tempat diuk. Jangkungna téh leuwih jangkung tibatan saung. Kusabab jangkung ieu, pikeun cicing atawa naék kana pangdiukanana téh kudu maké tarajé atawa tétécéan. Lamun saung biasa mah jangkungna pangdiukan téh ngan ukur sabeuteung, saung ranggon mah bisa leuwih ti satangtung.

Ngeunaan saung ranggon ieu ada dua rupa, anu hiji mah bener-bener saung, aya ogé sasaungan. Ari saung ranggon anu bener-bener saung mah biasana téh maké tihang saperti saung sakumaha ilaharna, sedengkeun ari saung ranggon dina harti sasaungan mah biasana téh dijieunna dina tatangkalan. Sanajan kitu, aya ogé saung ranggon anu bener-bener saung anu dijieunna di luhureun tangkal.

Saung Ranggon di huma

Salian ti éta, ngeunaan gunana atawa mangpaatna éta saung, aya anu ngabédakeun. Ari saung ranggon anu bener-bener mah ngabogaan mangpaat sakumaha saung anu biasa, dijieunna di kebon atawa di huma, bisa ogé di sawah. Sababna nyieun saung anu jangkung atawa saung ranggon téa, nyaéta pikeun ngajauhan tina sasatoan anu bisa waé nganggu dina waktu peuting. Utamana lamun huma atawa kebonna téh ayana di sisi leuweung. Salian ti éta ogé bisa pikeun nempoan sakurilingeun huma atawa kebon, bari teu kudu udar-ider deui, da ku jalan nempoan ti saung ranggon bisa jelas ka sakurilingeun kebon atawa huma. Jadi mangpaatna sakumaha saung biasa, bisa dipaké tunggu kebon atawa huma.

Sedengkeun ari saung ranggon anu kaasup sasaungan mah, nyaéta kaulinan barudak dina nyieun saung ranggon. Jadi, saung ranggonna téh ngan ukur pikeun heureuy barudak wungkul, sanajan dina wujudna mah bisa dijieun saung pikeun cicing barudak. Jadi aya béda mangpaat atawa tujuan antara saung ranggon jeung saung ranggon anu kaasup kaheureuyan barudak. Saung ranggon barudak mah ngan ukur saharitaeun atawa teu lila dipakéna jeung wangunanana ogé basajan pisan. Kadang aya anu teu ngawujud saung ranggon, paling anu aya téh papan jeung kiding wungkul. Sanajan ngan ukur diwangun ku papan wungkul ogé, pikeun dariukna barudak, bisa disebut saung ranggon da nyieunna di luhureun tangkal.

Dina nyieun saung ranggon, barudak osok néangan tatangkalan anu loba dahanan jeung gampang pikeun neundeun papan pikeun amparan atawa tempat diuk. Papan anu dipaké bisa dijieun tina papan kai atawa bisa oge maké bahbir (kai panyésaan tina nyieun papan). Malahan bisa ogé tina leunjeuran awi anu diteukteukan. Éta papan téh diteundeun dina dahan tangkal kai minangka palangna. Anu alus mah dahanna téh aya dua jeung sarua jangkungna, teu jangkung sabeulah, jadi papanna téh datar henteu miring. Ari kidingna jeung iuh-iuhna mah bisa waé maké daun tatangkalan anu dipaké nyieun saung ranggon téa, atawa néangan dangdaunan séjénna. Lamun hayang alus mah, nya bisa ogé maké kai deui.