Kaulinan Barudak jeung Diajar Mingpin Katut Dipingpin


Salian ti pikeun diajar kumaha ngajarkeun pangabisa ka babaturan atawa barudak séjénna, kaulinan barudak ogé miboga mangpaat pikeun diajar kumaha carana mingpin babaturan (grup) jeung kumaha alusna dipingpin ku babaturan. Aya sababaraha rupa kaulinan anu henteu bisa dipigawé ku sosoranganan. Dina maénkeun kaulinan téh kudu dibarengan jeung dibantuan ku babaturan. Naha arék jadi sababarha grup atawa ngan ukur sagrup dina ngulinkeunana.

Kaulinan saperti pris-prisan, nyieun sasaungan, peperangan, jeung anu séjénna merlukan barudak anu leuwih ti saurang. Dina maénna barudak sahanteuna bisa dijieun hiji grup. Dina grup ieu diperlukeun budak anu bisa mingpin grupna supaya dina ngulinkeun kaulinan barudakna bisa alus atawa sampurna.

Barudak keur maen pris-prisan
Barudak keur maen pris-prisan

Dina maén pris-prisan, aya dua grup. Unggal grup biasana mah osok aya budak anu dipikolot pikeun mingpin barudak anu séjénna dina sagrupna pikeun mapatahan jeung nyontoan kumaha maén pris-prisan anu alus. Supaya dina maén pris-prisanana bisa meunang, ngéléhkeun grup musuh. Pon kitu deui dina maén peperangan. Dina dua tim (grup) téh osok aya pamingpinna pikeun mingpin grup supaya bisa meunang dina maén peperanganana.

Dina nyieun kaulinan mangrupa sasaungan ogé sarua. Sanajan dina nyieunna biasana mah ngan ukur sagrup, dina prak-prakanana, aya budak anu dipikolot pikeun nyontoan jeung tukang tutah-titah kumaha carana nyieun sasaungan. Budak anu mingpinna, bisa tutah-titah ka barudak séjénna pikeun migawé naon anu kudu dipigawéna. Naha dititah nyieun tihang, néangan tali, jeung nu séjénna. Bisa ogé budak anu mingpinna nyontoan heula kumaha cara barang jieun anu alus.

Kitu deui reujeung jinis kaulinan barudak séjénna anu dina prak-prakan maénna dijieun grup atawa tim.

Barudak anu dijieun pamingpin dina grup biasana mah budak anu geus apal kana cara maén kaulinan barudak anu keur diulinkeunana. Atawa budak anu dipikolot (budak anu umurna pangkolotna). Ieu téh supaya barudak séjén anu dipingpinna bisa luyu reujeung anu mingpinna. Henteu jadi mantangul atawa mahiwal.

Cécéntangan Ku Karét Geulang


Cécéntangan, asal kecap tina céntang. Céntang mah biasana nojokeun atawa némbakeun anu dicéntangkeunana kana tempat atawa barang anu ditojo. Ampir sarua reujeung bedil, anu ngabédakeunana téh cécéntangan mah biasana maké karét (geulang) wungkul. Anu dicéntangkeunana bisa disebut ku pélor sanajan lain pélor bedil.

Cécéntangan mangrupakeun hiji kaulinan barudak anu ngagunakeun karét geulang dikaitkeun kana ramo leungeun terus ditarik ku laungeun sabeulah deui. Panarikna ngagunakeun palapah sampeu anu diteuteukan. Karét geulang minangka paranti nyéntangna, sedengkeun palapah sampeu minangka pélorna.

Cecentangan
Cecentangan

Jadi anu diperlukeun pikeun maén cécéntangan mah ngan ukur karét geulang reujeung palapah daun sampeu. Ditambah waé ku ramo leungeun pikeun nyéntangkeunana. Karét geulang anu alus mah nyaéta karét anu kereng kénéh supaya tarik dina nyéntangna. Pikeun pélorna sabenerna mah henteu kudu maké palapah sampeu. Pélorna bisa maké naon waé nu penting mah bisa dicéntangkeun. Naha arék maké jujukutan atawa nyéré.

Cara maén cécéntangan, kacida gampangna. Bisa maké leungeun katuhu pikeun nyéntangna atawa bisa ogé maké leungeun kénca. Leungeun anu sabeulah deui dipaké pikeun narik pélor anu dicéntangkeunana. Jadi kudu maké dua leungeun. Karét geulang téh dikaitkeun dina curuk jeung jempol leungeun anu hiji (kénca atawa katuhu). Jempol jeung curukna dianggangkeun supaya aya lolongkrang diantara curuk jeung jempol. Sanggeus anggang, karét bagéan luar ditarik ka jero maké palapah sampeu meunang neukteukan bari ditilepkeun supaya bisa ngait. Narikna maké leungeun anu sabeulah deui. Ditarik nepikeun ka béak ngenyodna éta karét. Terus arahkeun ka tempat anu arék dicéntangna, leupaskeun cekelan palapah sampeuna. Éta palapah sampeu bakal ngabelesat ka tempat anu dicéntangkeun.

Prak-prakan ieu cécéntangan mah osok dipaké nalika peperangan. Peperangan maké sanjata cecentangan. Lamun keuna kana kulit téh lumayan peureus. Barudak anu maén peperangan silih céntang bari lulumpatan jeung nyumput. Saméméhna ngumpulkeun heula pélorna paloba-loba, diteundena dina wadah atawa pésak baju.

Bebedilan


Bebedilan, sakumaha ngaranna mangrupakeun kaulinan barudak anu nyaruaan kana bedil. Bebedilan, asal kecap tina bedil. Bedil dipaké pikeun mentangkeun atawa nyéntangkeun atawa némbakeun pélor kana tempat atawa barang anu ditojo saperti manuk (ngabedil manuk). Bebedilan ogé dadasarna mah kitu. Ngan kusabab ngaranna ogé kaulinan atawa kaheureuyan barudak, bedil téh henteu dipaké saperti bedil nyaan. Malahan mah aya bebedilan anu euweuh péloran. Dina aya péloran ogé henteu bisa dipaké pikeun ngala manuk.

Bedil Jepret, salasahiji conto bebedilan
Bedil Jepret, salasahiji conto bebedilan

Dina prak-prakanana aya sababaraha rupa bebedilan anu osok dipaké kaulinan ku barudak. Aya bebedilan anu dijieunna tina tangkal awi, anu biasa disebut bedil jeprét, anu pangokangna tina awi anu dirautan. Salian ti éta aya deui bebedilan tina tangkal awi anu paranti narik pélorna tina karét geulang. Aya ogé bedil anu dijieunna tina dahan cau.

Sanajan kitu, dina prak-prakanana mah henteu diwawatesanan ku wangunan anu tangtu. Dina nyieun bebedilan, gumantung ogé kana motékarna budak anu nyieunna. Najan geus aya wangunan anu tangtu yén bebedilan téh sarupa kitu wujudna atawa tangtunganana, ari dina nyieun mah bisa waé robah. Hal ieu salian ti gumantung kana motékarna barudak, ogé gumantung kana bahan anu sayaga atawa bahan anu aya. Najan hayang nyieun bebedilan saperti bedil jeprét, ari bahanna kurang atawa euweuh mah bisa maké bahan anu séjén anu geus nyampak.

Ari mangpaat bebedilan dina kaulinan barudak nyaéta bebedilan biasana osok dipaké pikeun peperangan atawa tétémbakan.

(Gambar diropéa meunang nginjeum ti http://www.disparbud.jabarprov.go.id/)