Étém


Etem
Etem

Nempo gambar ieu, pasti inget ka jaman baheula. Di pilemburan mah geus jadi parabot anu biasa dipaké nalika panén paré waktu harita. Arék panén paré di sawah atawa di huma.

Ayeuna mah geus jarang anu makéna. Da geningan panén téh ayeuna mah ngagunakeun arit. Supaya gancang sigana mah. Da panéna ayeuna mah langsung diarit reujeung tangkalna.

Baheula, mangsa panén masih kénéh ngagunakeun étém, panén téh rada lila. Sabab harita mah panén paré téh diteukteukanana tina gagangna, sarenggeuy saranggeuy, henteu jeung tangkalna. Siga anu leukleuk. Unggal ranggeuyan dihijikeun jadi saeundang kalawan ditalian maké tali tila awi. Dua eundan paré dihijikeun jadi sageugeus, sarua ditalian.

Sanggeus jadi geugeus, diakutan ka imah. Arék ditanggung (ku lalaki) atawa diais (ku awéwé).

Peré Sakola – Mantuan Kolot di Kebon


Peré téh biasana mah osok bareng reujeung ngala pepelakan. Lamun keur tatanén cikur, dina waktu peré téh osok kaparengan keur ngala cikur. Nya kaayaan kitu téh taya deui anu bisa dipigawé. Tibatan cicing di imah, isuk-isuk nepikeun ka beurang mah ngilu ka kebon. Nya sakadar ulin di kebon lamun henteu babantu digawé ogé. Lamun henteu panén cikur, aya kalana usum panén cabé atawa jahé.

Budak keur mantuan panen tatanen

Sanajan ari diniatan mah pikeun ulin, ari geus ka kebon mah nya mantuan waé sagawé-gawéna. Leuwih jauhna, biasana mah osok bener-bener mantuan digawé kusabab osok dibibita bakal meunang buruh. Buruhna téh kumaha beubeunanganana. Lamun beubeunanganana loba, buruhna ogé bakal leuwih loba deui tibatan reujeung beubeunanganana saeutik. Gawé téh beuki pogot waé, beubeunangan henteu dihijikeun reujeung beubeunangan kolot. Beubeunangan diwadahan dina wadah anu misah, supaya kaciri sakumaha beubeunanganana. Nepi ka lembur téh langsung dikilo sabaraha kilo beuratna. Éta beubeunangan téh dihargaan kiloan. Lamun dina waktu sakilona lima puluh rupiah, atuh beubeunanganana bakal dikalikeun reujeung lima puluh. Sakitu buruhna téh. Najan saeutik, henteu jadi masalah da osok ditambahan. Jadi najan saeutik bisa jadi gedé sanggeus ditambahan mah. Nu penting mah apanan bisa mantuan gawé kolot najan diniatan hayang meunang buruh.

Ieu téh minangka diajar pikeun digawé. Da lamun geus gedé digawé di lembur mah henteu jauh ti kitu. Digawé téh apanan lamun henteu magawé sorangan di kebon sorangan, bisa ogé babantu atawa kuli ka batur. Naha arék kuli macul (nyambut) kebon, atawa kuli panén tatanén di kebon tatangga.

(Gambar meunang nginjeum ti http://wasteorganic4healthy.wordpress.com/)

Kokoprak, Paranti Nyingsieunan Manuk di Huma


Lamun di huma anu atawa sawah anu paréna keur sumedeng konéng, hartina sakeudeung deui ogé bakal panén, osok loba pisan hama utamana manuk anu bakal ngaganggu kana paré. Paré anu keur sumedeng konéng téh osok didaharan ku manuk, saperti manuk piit. Kusabab kitu anu boga huma atawa sawah osok nyieun alat pikeun nyingsieunan manuk. Salasahiji alat anu bisa dipaké pikeun nyingsieunan manuk téh nyaéta kokoprak.

Kokoprak dipaké pikeun ngagebahkeun manuk anu datang ka huma atawa sawah. Ngaran kokoprak téh dicokot tina sorana. Lamun kokoprak dikenyed-kenyed talina, osok disada koprak-koprak. Sora kaluar tina potongan awi anu diadu reujeung palang atawa gagang awi. Sora kokoprak lumayan bisa ngagebahkeun manuk anu ngadon balangsiar ka huma atawa sawah.

Kokoprak di huma

Kokoprak dijieunna tina leunjeuran awi anu dipotongan kira-kira sasiku atawa saleungeun panjangna. Potongan leunjeuran awi ieu diropéa supaya unggal potonganana miboga buku dina hiji tungtungna. Dina tungtung anu miboga buku diliangan (hareup jeung tukang) pikeun kaluarna sora reujeung diliangna palebah gigirna paranti ngantétkeun potonganana kana gagang. Sababaraha potong awi ieu dijajarkeun jeung dikantétkeun maké gagang anu meunang nyieun tina awi, anu tungtuna mah wangunana ampir sarua reujeung calung (ngan panjangna sarua). Saterusna, katétan potongan awi téh ditatanggeran ku tihang, bisa tina awi atawa tatangkalan diteundeun di tengah huma atawa sawah, atawa ditempatkeun di sisi ogé bisa. Tatangger éta kokoprak ditalian luhurna maké tali anu panjang, disambungkeun ka saung. Eta tali dipaké pikeun ngenyed-ngenyed kokoprak ti saung supaya disada.

Ngan ulah poho, supaya kokoprakna bisa disada, dihandapeun gagang awi (tempat ngantétkeun potongan awi), dina tatanggerna kudu maké palang awi ogé supaya dina waktu dikenyedkeun aya panakol kana kantétan awi. Wangunan ieu siga angklung. Jadi sakumaha angklung, kokoprak ogé disadana téh kusaba diadukan potongan awi anu ngantét kana gagang awi anu di handap.

Kokoprak Paranti Ngagebahkeun Manuk


Kokoprak…?

Lamun nyebut kokoprak, anu kabayang téh pasti huma atawa sawah. Ngan umumna mah huma, da di lembur mah aranglangka anu ngaranna sawah. Humana téh anu eukeur beuneur konéng, anu jadi tanda éta paré téh moal lila deui bakal dipanén.

Da bener kitu. Anu ngaranna kokoprak mah ayana téh di huma atawa sawah anu keur meujeuhna beuneur konéng. Sanajan kitu ti keur beuneur héjo kénéh ogé aya anu geus diteundeunan kokokprak.

Kokoprak

Kokoprak téh mangrupakeun alat anu digunakeun pikeun nyingsieunan atawa ngagebahkeun manuk, pangpangna manuk piit. Paré anu keur meujeuhna beuneur héjo atawa beuneur konéng, osok didaharan ku manuk piit. Kusabab kitu lamun panén paréna hayang mucekil, lain panyésaan manuk, éta paré téh kudu dijaga supaya ulah jadi parab manuk.

Kokoprak dijieunna tina leunjeuran awi (umumna awi tali), anu panjangna kira-kira saleungeun (satengah deupa). Ieu leunjeuran téh dijieun supaya mangrupa calung. Leunjeuran awi éta téh dijajarkeun maké gagang anu dijieunna tina awi kénéh. Gagang awi diteundeun dina tihang awi anu lumayan jangkung, kira-kira saleungeun jalma kolot. Di lebah handapeun gagang awi diteundeunan palang awi dipageuhan kana tihang awi. Palang awi ieu digunakeun pikeun panakol kana awi anu ngajajar.

Tihang kokoprak di tungtung luhurna ditalian maké tali tina awi tali. Talina sina panjang disambungkeun nepikeun ka saung tempat tunggu. Dina makéna, tali anu disambungkeun kana tihang jeung saung téh dikenyed-kenyed di lebah tungtung tali anu di saungna. Kusabab dikenyed-kenyed, tihang kokoprak téh katarik jadi eundeuk-eundeukan. Kusabab tihangna eundeuk-eundeukan, awi anu ngajajar téh ngiluan eundeuk-eundeukan terus nakolan palang awi anu diteundeun di handapeun gagang téa.

Manuk téh jadi kagareuwahkeun ku sora ieu kokoprak jeung ku eundeuk-eundeukanana. Jadi waé manuk anu arék atawa eukeur ngadaharan paré téh kalabur.

Patani jeung Pesbuk


Dina pakaitna patani jeung pesbuk, aya perkara anu matak hémeng. Naha bener kitu anu maké pésbuk téh lolobana mah patani?

Lamun bener kitu, kira-kirana percaya teu? Jeung naon sababna…?

Nurutkeun warta ti hiji situs, cenah anu jadi anggahota pésbuk téh lolobana patani.

Anu jadi kapanasaran téh, naha bet bisa…?

Bisa waé sigana mah kusabab jaman téh geus kacida majuna, jadi waé sanajan pagawéanana patani tapi resep pesbukan. Atawa memang geus robah, anu tadina patani téh ayeuna mah ganti pacabakan jadi tukang pesbukan.

Tapi, kelanan….

Nurutkeun éta warta, anu disebut patani dina anggahota pésbuk mah lain patani biasa. Sebutan patani pikeun anggahota pésbuk téh lain ku sabab pagawéan sapopoéna jadi patani atawa di kebon, tapi kusabab resep jeung remen maén kekebonan dina situs pésbuk.

Kekebonan di pesbuk

Sakumaha anu geus kamaphum ku sakabéh anggahota pésbuk, dins pésbuk téh loba pisan anu ngaranna kaulinan anu disebut gim téa. Hiji kaulinan anu loba pisan anu maénkeunana téh nyaéta gim farmville. Farmville mangrupakeun gim anu dijerona ngajak anggahota pesbuk pikeun nyieun kekebonan. Kekebonan anu sakumaha dina kahirupan nyata, kudu dipelakan (kaasup kudu dipacul saméméh dipelakan) dilongokan supaya ulah loba hama jeung jukut jeung dipanén dina waktuna panén (lamun dina waktuna panén henteu dipanén waé, buahna bakal buruk).

Hirup Teh Lir Ibarat Anu Keur Nyawah


Jadi inget kana wejangan pun guru. Cenah, hirup manusa teh lir ibarat anu keur nyawah. Naha naon pakaitna atuh antara hirup jeung nyawah teh?

Mun dititenan wah jalma anu nyawah teh pasti ngabogaan kahayang atawa tujuan anu kudu hasil atawa nyata di akhir nyawahna. Nu matak patani nyawah teh pasti ngabogaan maksud. Maksudna patani migawe cape-cape nyawah teh kumaha supaya bisa panen pare. Malahan harepan anu leuwihna mah bisa panen anu kacida mucekilna. Hasilna kacida alusna pisan. Ulah nepikeun ka kaserang hama, komo deui mun parena hapa mah. Eta mah teu pisan dipiharep.

Jadi, patani dina nyawahna teh ngabogaan maksud hayang panen pare anu alus, beuneur parena.

Supaya bisa hasil pamaksudanana, patani kudu apal kana cara-cara nyawah anu alus. Nu utamana mah nyaeta dina nyiapkeun binih pare. Da nu ngaranna hasil mah biasa gumantung kana binihna heula. Mun hayang hasilna alus, tangtuna oge binihna kudu alus oge. Jadi modal mimiti dina nyawah teh nyaeta binih pare anu alus. Terus oge anu mangaruhan teh nyaeta taneuh reujeung caina (lahan). Taneuh reujeung cai anu cukup, eta anu dipiharep. Ulah nepikeun ka loba teuing cai, komo banjir mah. Kitu deui ulah nepikeun ka saat cai atawa kagaringan. Sanggeus kitu tinggal ngolah lahan supaya bisa dipelakan pare, naha arek diwuluku atawa dipacul.

Dina cara melakna oge, patani kudu apal carana melak pare (tandur). Awahan antara hiji binih jeung binih sejenna kudu sarua jeung aturan anu alus.

Dina salila nungguan panen, pare teh ku patani henteu diantepkeun sakahayangna wae. Tapi dipiara supaya jadina alus. Mun aya hama dibasmi hamana. Mun keri, dibere gemuk supaya subur. Mun pinuh ku jujukutan, dirambet heula sawahna. Jadi saacan dipanen, pare teh tetep wae dipiara ku patani tea. Mun mangsana geus beuneur hejo, komo deui beuneur koneng mah, patani teh osok nungguan sawah da bisi parena dihakanan ku manuh.

Aya sababaraha perkara atawa hal anu kapetik ku patani salila nungguan panen. Da nu ngaranna panen mah pastina oge kaala hasilna teh di tungtung atawa di akhir. Salila nungguan panen, patani osok beubeunangan anu memang teu pernah disiapkeun ti mimitina keneh. Beubeunangan teh misalna wae genjer atawa bengok. Taneman ieu bisa dimangpaatkeun ku patani/panyawah. Nu padahal mah patani teh teu pernah ngahajakeun melak atawa nanem eta genjer. Nu lianna, aya oge impun atawa lauk laleutik. Dina nungguan sawah panen, dina miara pare osok loba lauk leutik atawa impun anu bisa diala pikeun saharitaeun, pikeun bekel nungguan panen. Padahal mah sarua keneh, patani teh teu pernah melak eta lauk. Kadang aya oge belut jeung tutut, anu sarua bisa dimangpaatkeun keneh. Eta kabehanana bisa langsung dimangpaatkeun, henteu kudu nungguan panen pare.

Ari hirup jalma kumaha atuh…?

Hirup jalma oge sarua. Jalma hirup di dunya ieu teh pasti ngabogaan tujuan atawa maksud. Tujuan anu bakal kaala di tungtung atawa di akhir. Tujuan anu kudu bisa kaala tur alus jeung matak senang bungah. Tujuan ieu ngan hiji jeung diteundeun di tungtung. Satutas tujuan ieu taya deui tujuan sejenna.

Terus oge dina nyiapkeun kumaha supaya tujuan eta bisa kaala, mangka jalma kudu ngabogaan binih anu bener jeung alus. Binih eta kudu dipelak dina tempat anu cocok atawa bener. Sanggeus dipelak, mangka teu meunang ditinggalkeu kitu wae, tapi kudu dipiara, digemukan mun keri, kudu dibasmi hamana mun aya hama.

Naon atuh tujuan manusa hirup teh? Naon anu jadi maksud manusa hirup di dunya teh?

Tujuan utama pikeun hirupna jalma teh nyaeta Rido Allah. Eta mangrupakeun tujuan pangakhirna, tujuan anu utama. Taya deui tujuan sejen pikeun kahirupan jalma. Da eta tujuan anu panggedena jeung panungtunganana mah. Rido Allah anu aya engke di akhir teh taya deui kajaba ti Sawarga. Jadi tujuan utama pikeun jalma hirup teh taya deui kajaba ti Sawarga. Kitu oge pikeun jalma anu apal.

Terus, naon atuh binihna teh supaya bisa panen Rido Allah engke di akhir? Manusa hirup di dunya ieu teh dibere binih pikeun dipelakeun jeung dipiara, nyaeta Akidah. Eta mangrupakeun modal hirup anu pangawalna dibikeun ka jalma. Jalma gubrag ka dunya teh samemehna ditanya heula perkara akidah ieu. Sanggeus akidahna bener, manehna kakara digubragkeun ka dunya.

Tah binih ieu teh kudu dipelak di tempat anu cocok, di tempat anu bener supaya eta binih atawa akidah teh bisa jadi kalayan alus. Da teu sambarangan tempat bisa dipelakan. Kitu deui pikeun melakeun Akidah ieu. Akidah bisa jadi kalawan mulus banglus di tempat anu memang pitempateunana.

Sanggeus melakeun eta binih di tempat anu bener, kakara bisa nungguan panen. Ngan salila nungguan panen ieu, jalma kudu ngaroris atawa miara jeung nempoan eta pelak. Teu beunang diantep kitu bae. Da sanajan binihna geus bener, terus tempatna geus bener oge, lamun henteu dipiara mah moal bisa panen kalawan mucekil atawa sakumaha anu dipikahayang. Bisa-bisa teu hasil atawa teu bisa panen. Jadi jalma masih keneh ngabogaan tugas pikeun miara eta tatanen.

Dina salila miara eta tatanen, eta jalma pasti bakal beubeunangan perkara anu bisa dimangpaatkeun pikeun sahariteun atawa pikeun hirupna di dunya, hirup anu nungguan panen. Eta beubeunangan teh bisa langsung dimangpaatkeun pikeun bekel nungguan panen.