Ngala Suluh


Inget ka jaman baheula mangsa nimu potret ieu di mandala pesbuk.

Babarengan reujeung babaturan mangsa balik sakola arindit bari mawa bedog ke kebon atawa ka sisi leuweung. Seja neangan suluh, boh tina dahan tatangkala anu maruragan atawa tangkal kaina soeangan anu paeh.

ngala suluh
Barudak ngala suluh

Balikna suluh teh ditalian terus dipanggul. Bisa dipanggul langsung atawa ditanggung. Lamun meunangna saeutik dipanggul, lamun loba ditanggung. Atawa bisa oge disumiat, ditanggung tapi suluhna ngan sabeulah.

Advertisements

Budak Lalaki mah Kudu Bisa Nyieun Tali tina Awi Tali


Tali anu dijieun téh biasana mah dipaké pikeun nalian suluh atawa parab (parab domba/sapi). Tali anu dijieunna tina tangkal awi tali. Nyieun tali tina leunjeuran awi teu bisa kitu waé. Budak anu nyieun tali kudu miboga wawanén pikeun ngahua atawa meulahan leunjeuran awi jadi tali anu aripis. Henteu pauran dina kuduna maut huaan awi tali anu aya hinisan. Teu sieuneun raheut kabesét ku hinis.

Rungkun awi tali

Barudak anu osok ngala suluh mah geus biasa lamun kudu nyieun tali pikeun meungkeut suluh tina tangkal awi tali téh. Salian ti gampang manggihanana (manggihan rungkun awi tali), ogé tali anu tina tangkal awi tali mah lumayan kuat pikeun nalian suluh téh. Moal matak pegat. Ngan teu sakabéhna budak anu osok ngala suluh bisaeun nyieun tali tina awi tali. Aya ogé anu henteu bisaeun.

Pikeun anu henteu bisaeun mah biasana osok ménta pangnyieunkeun atawa néangan areuy atawa aakaran pikeun nalian suluhna. Aareuyan kayaning areuy geureung osok dipaké pikeun nalian beungkeutan suluh. Bisa ogé maké kulit tangkal tisuk pikeun talina. Ngan nya kitu téa, anu teu bisaeun nyieun tali tina tangkal awi tali mah osok dipoyokan ku babaturan séjénna. Pajarkeun téh piraku lalaki teu bisa nyieun tali….

Budak Lalaki mah Kudu Loba Pangabisa


Salaku lalaki, budak lalaki mah ulah héngkéran. Budak lalaki mah kudu loba pangabisa jeung jeung kudu ngabogaaan wawanén atawa wanian. Hal ieu téh lain kabeneran, tapi da ieu mah pikeun bekel kahareupna.

Dina ngalakonan kahirupanana, barudak lalaki mah dididik pikeun jadi lalaki deui anu miboga sikep siga lalaki. Kusabab kitu, pagawéan anu dipigawéna téh nyaéta pagawéan anu biasa dipigawé ku lalaki. Pagawéan lalaki mah biasana mentingkeun kana wawanén jeung tanaga atawa otak. Béda reujeung pagawéan awéwé.

Budak keur nanggung suluh

Barudak lalaki mah biasa dididik pikeun digawé mantuan bapana. Contona waé magawé di kebon atawa di sawah. Naha arék macul atawa pepelakan. Najan keur budak kénéh ogé ka kebon mah osok dibabawa, da di lembur mah arék ulin reujeung saha. Dina mangsana nincak rumaja, geus dibabawa ka kebon pikeun mantuan magawé di kebon. Lamun mangsana macul téh apanan geus kabiasaan lamun mantuan macul, dina waktuna babad téh geus mimiti mantuan atawa diajar babad jukut anu minuhan kebon. Ieu téh lain ngan ukur pikeun mantuna kolotna wungkul, tapi tujuan utamana mah pikeun ngadidik budak supaya miboga pangabisa pikeun hirup ka hareupna.

Malahan mah keur sakola di sakola dasar kénéh ogé apanan geus mimiti mantuan kolot mah. Naha arék ngala cai atawa ngala suluh. Balik ti sakola atawa keur dina kaayaan peré, osok dimangpaatkeun pikeun mantuan kolot. Ngala suluhna atawa ngala cai apanan lain ngan ukur reujeung atawa bareng jeung kolot wungkul. Aya kalana sosoranganan atawa reujeung babaturanana pada-pada barudak kénéh.

Ku dididikna ti leuleutik kénéh téh supaya dina mangsana geus mangkak déwasa, henteu ngarumas lamun kudu digawé atawa loba gawé. Lalaki mah kudu loba pangabisa pikeun néangan pangupa jiwa, maraban budak jeung pamajikan.

(Gambar meunang nginjeum ti http://www.blogspot.com)

Ngaroroték


“Mon manéh apal hartina ngroroték?” Ceuk si Acim ka si Omon basa maranéhna arulin di sisi lembur.

“Naon kitu?” Si Omon malik nanya.

“Jawab heula atuh.”

“Apanan matak nanya ogé teu apal.” Témbal si Omon.

“Bisi waé manéh geus apal. Da ngabéjaan anu geus apal mah keur naon.” Ceuk si Acim teu buru-buru ngabéjaan hartina.

“Heueuh naon atuh?” Si Omon maksa.

“Sakeudeung heula atuh.” Si Acim ngarénghap heula.

Si Omon teu nyarita deui. Manéhna ngadagoan caritaan si Acim satuluyna.

“Basa aya kénéh jenatna nini kuring, kuring osok diajak ngaroroték ku nini kuring ka kebon.” Ceuk si Acim ngamimitian nyarita.

“Terus…?” Si Omon megat caritaan.

“Nya saterusna mah kuring téh mantuan nini kuring ngaroroték.”

“Kitu nya…?”

“Heuheuh.” Si Acim unggeuk.

“Ari ngaroroték téh naon atuh?” Si Omon mencrong.

“Ngaroroték téh nyaéta…, ngala suluh. Ngan biasana mah suluhna téh anu laleutik, sabangsaning régang atawa dahan anu laleutik.” Ceuk si Acim.

“Ih, sugan téh naon. Sugan téh anu anéh.” Ceuk si Omon siga anu handeueul. “Borona mah dibandungan.”

Si Acim ukur nyenghél.

Suluh

Manuk Heulang Ménta Hujan


Kliiiik kliiiiik

Kliiiik kliiiiik

Kitu sora manuk heulang anu hiber di awang-awang. Sorana lumayan tarik, nepikeun ka kadaréngé ku urang lembur. Si Acim jeung si Omon anu eukeur jongjong ngala suluh di kebon Bah Minta, carengkat heula. Maranéhna nempo ka luhur, ngilik-ngilik ti lebah mana datangna sora manuk heulang.

“Mon, gancangan ah.” Ceuk si Acim basa geus manggihan lebah mana datangna sora manuk heulang téa.

“Sakeudeung deui atuh. Kuring mah da acan beubeunangan.” Témbal si Omon bari ngumpulkeun suluh beubeunanganana.

“Maenya…, apanan éta geus satumpukan kitu….” Ceuk si Acim bari nuduhkeun kana tumpukan suluh beunangna si Omon.

“Kakara saeutik éta mah.” Témbal si Omon.

“Tong lila teuing atuh nya.” Si Acim ngawawadian.

“Naha, mani tong lila teuing sagala?” Si Omon melong ka si Acim.

“Apanan bisi kaburu hujan.”

“Lila kénéh atuh hujan mah. Apanan ayeuna mah sakieu panasna.”

“Ih, siga anu teu ngareungeu waé manéh mah. Apanan bieu geus aya sora heulang disada.” Ceuk si Acim bari nempo ka awang-awang.

“Nya keun waé atuh heulang anu disada mah.”

“Ih, manéh mah. Apanan lamun manuk heulang disada kitu téh, tandana arék hujan.”

“Kitu nya…?”

“Heueuh.”

“Ceuk saha éta téh?”

“Ceuk jenatna nini kuring.”

Si Omon mencrong ka si Acim. Siga anu panasaran.

“Teu percaya nya?” Si Acim malik melong. “Ceuk nini kuring mah cenah lamun aya manuk heulang disada klik-klikan, éta téh tandana manéhna menta hujan.”

“Ménta hujan?”

“Heueuh.”

“Naha bet ménta bujan sagala? Hayangeun huhujanan kitu éta heulang téh?”

Manuk heulang hiber (sumber foto: internet)

“Lain hayang huhujanan ieu mah. Ceuk nini kuring. Cenah manuk heulang mah lamun hayangeun nginum téh kudu tina cai hujan waé. Da manéhna mah ulaheun ti cai walungan.” Si Acim ngajéntrékeun.

“Naha cenah?” Si Omon panasaran.

“Sababna, baheulana manuk heulang mah teu milu mantuan nyieun walungan.”

“Kitu nya?” Si Omon siga anu teu percayaeun.

Rajaban Éta téh Tanggal 27 Rajab


“Cim, ari Rajaban téh iraha jadina?” Si Duyéh nanya ka Si Acim, mangsa manéhna duaan eukeur ngala suluh di sisi leuweung.

“Cenah mah malem Ahad hareup.” Témbal si Acim anu eukeur ngumpulkeun suluh beubeunanganana.

“Ahad hareup nya…?” Si Duyéh mikir. Manéhna ngitung poé reujeung tanggal. “Mun minggu hareup mah atuh tanggal 23 Rajab atuh nya….”

Si Acim unggeuk.

“Naha nya…, apanan Rajaban téh tanggal 27 Rajab lain…?” Si Duyéh melong ka si Acim bangun anu bingung.

Si Acim teu buru-buru ngajawab.

“Nya ari kajadian Isro’ Mi’roj mah heu-euh tanggal 27 Rajab. Tapi ieu mah apanan nyambut kajadian Rajaban. Jadi teu kudu tanggal 27 Rajabna waé….”

“Oh….” Si Duyéh unggut-unggutan. “Tapi, tanggal 27 Rajab téh peré lain…?”

Si Acim teu ngajawab.

“Naha teu dilaksanakeun pas maleman tanggal 27-na waé nya. Apanan poé Kemisna téh peré…, teu sakola.” Si Duyéh ngagerendeng sorangan.

Manéhna nyampeurkeun ka si Acim anu masih kénéh ngumpulkeun suluh.

“Naha bet henteu maleman tanggal 27-na nya…?” Ceuk manéhna nanya ka si Acim.

“Ulah nanya ka kuring atuh. Da éta mah kumaha Mang Ahmadna waé atuh.” Témbal si Acim.

Si Duyéh cicing teu ngomong deui. Nempo babaturanana kitu, si Acim jadi karunyaeun.

“Ceuk kolot kuring mah cenah, dina maleman tanggal 27 Rajabna téh bakal dilaksanakeun Rajaban pikeun kolot. Jadi barudak mah Rajabanna téh malem Ahad hareup, lain malem Kemisna.” Si Acim ngajelaskeun.

“Oh…, kitu nya.” Si Duyéh kakara ngartieun. “Nya lamun kitu mah, kumaha deui….”

“Maksud manéh naon kitu? Hayang malem Kemis…?” Si Acim melong ka si Duyéh.

“Heu-euh.” Si Duyéh pondok.

“Naha…? Arék ka mana kitu ari malem Ahadna?”

“Eu…, taya nanaon. Moal ka mamana….” Tembal si Duyeh rada bingung.

Si Acim melong. “Curiga kuring mah….”

“Curiga naon…?” Si Duyeh malik nanya bari neuteup si Acim.

“Teu…, ah!” Si Acim embung keteterusan.

Si Duyéh jempé.

“Hayu ah urang balik, geus burit.” Ceuk si Acim bari nyieun tempat pikeun meungkeut suluh.

“Dagoan heula atuh. Kuring mah acan dikumpulkeun suluhna.” Ceuk si Duyéh bari tuturubun muru ka tempat ngumpulkeun suluh beubeunanganana.

Ngala Suluh


Keur budak mah, pagawean teh salian ti ulin jeung babaturan, pastina oge mantuan kolot ngala suluh atawa ngala cai. Resepna ngala suluh teh mun ngalana babarengan jeung babaturan. Bisa bebas kumaha kuring. Beda mun ngala suluhna babarengan jeung kolot. Ngan pedah ngeunahna ngala suluh babarengan jeung kolot mah osok dipangalakeun suluhna, terus dipangmeungkeutkeun. Salian ti eta teh kolot mah osok karunyaan, mere suluhna teh osok saeutik, tara loba-loba. Da saurna teh bisi beurat, bisi mogok, bisi teu nepi ka imah.

Budak keur nanggung suluh
Budak keur nanggung suluh

Sedengkeun mun ngala suluh jeung babaturan mah, kudu ngala suluh sorangan. Tacan ditambah ku kudu paboro-boro jeung babaturan dina ngala suluhna. Da bisi beakeun. Terus kudu meungkeut sorangan, sanajan osok aya babaturan anu mangmeungkeutkeun, atawa silih bantuan. Salian ti eta oge, mun jeung babaturan mah osok pada-pada hayang katanggar pangaingna: pangbedasna, pangbisana, jeung pang-pang nu sejenna. Mun mawa suluh teh osok hayang paloba-loba, sanajan beurat oge.

Ari tempat ngala suluhna, mung jeung kolot mah osok ka leuweung (biasana). Tujuanna supaya meunang suluh anu tareuas jeung galede. Sedengkeun mun jeung babaturan mah tara ka tempat anu jauh-jauh teuing, biasana ka kebon batur, ngadon ngalaan dahan tatangkalan anu gararing atawa regang jeung dahan anu maruragan. Mun kabeneran aya tangkal kai anu garing (mun leutik keneh), kadang osok dituar, asal nu bogana euweuh (bisi nyarekan mun aya mah).

Ari balikna, rupa-rupa cara mawa suluhna. Mun indung kuring mah biasa mawa suluhna teh digandong make samping. Sedengkeun bapa kuring atawa kuring jeung babaturan mah aya anu manggul sabeungkeutan suluh.  Terus aya oge anu ditanggung, dua beungkeu suluh dipanggul make pananggung. Jeung aya oge anu disumiyat, sabeungkeut suluh make pananggung anu rada panjang supaya saimbang.

Nu matak nineung mah, waktu ngala suluh terus suluhna teh dijual kanu boga warung. Nya balik ngala suluh teh meunang duit jeung dahareun (aya bala-bala, gehu, kurupuk, jeung kadaharan sejenna).

Mangfaat anu Kapanggih

  1. Diajar hirup koloteun salian ti mantuan kolot teh. Ku jalan ngala suluh ti leuleutik keneh, geus jadi kabiasaan nepi ka kolotna. Da geus kolotna teh pasti biasa mun kudu ngala suluh teh.
  2. Dina hal mawa suluh, aya elmu panemu anu teu karasa bakal katimu di sakola, nyaeta dina hal “keseimbangan”. Mun manggul suluh kudu saimbang antara panjang ka tukang jeung ka hareup supaya suluhna gampang dibawa moal gampang murag. Komo deui mun mawana kucara disumiyat mah, kudu diitung heula kasaimbanganana supaya ulah témpat sabeulah.