Kadedemes, Deungeun Sangu tina Kulit Sampeu


Ampir euweuh bagéan tina tangkal sampeu anu henteu dimangpaatkeun. Sakabéh bagéanana bisa dimangpaatkeun, ti mimiti kembangna nepikeun ka akarna. Tangkalna ogé bisa dimangpaatkeun. Buahna? Bisa kénéh dimangpaatkeun. Lamun henteu dimangpaatkeun pikeun kadaharan (parab jalma), nya bisa dimangpaatkeun pikeun parab ingon-ingon kayaning domba. Salasahiji bagéan sampeu anu osok dimangpaatkeun téh nyaéta kulit beuti sampeuna. Kulit beuti sampeu anu di jero (warnana rada bodas jeung kandel), bisa dimangpaatkeun pikeun kadaharan jalma. Lamun bisa ngolahna mah rasana bisa ngeunah tibatan daging hayam. Kitu ceuk anu resep mah….

Ngan saméméh diolah atawa diasakan, éta kulit sampeu téh kudu biasana mah dikulub heula. Maksudna mah supaya waktu digoréngna geus asak. Kulit sampeu téh dikulub nepikeun ka asak jeung hipu. Satutasna dikulub, terus dikeueuman maké cai atah kurang leuwih tilu jam. Salian ti supaya asak, maksudna dikulub jeung dikeueuman téh supaya racun anu aya dina éta kulit sampeu bisa leungit.

Sanggeus param (leungit racunna kusabab dikeueuman), kakara éta kulit sampeu téh bisa diasakan. Cara ngasakanana mah henteu susah-susah teuing. Ngasakanana ku jalan digoréng kalawan maké asakan biasa: uyah, bawang beureum, bawah bodas, cabé, gula jeung bawang daun. Saméméh diasakan (digoréng), keureutan heula éta kulit sampeuna supaya ulah paranjang jeung galedé teuing. Kulit sampeuna digoréng kalawan dicampur reujeung samarana nepikeun ka bener-bener campur jeung asak samarana.

Kadedemes

Ngeunaan kadedemes, mangrupakeun hiji kecap anu biasa dipaké pikeun nyebut ka jalma anu pohara pisan kana harta bandana. Sagala hayang diranggeum dikawasaan. Harta banda anu dipimilik ku manéhna najan geus henteu dipaké ku sorangan atawa geus waktuna dipiceun, ari dipénta ku batur mah mani dikeukeuweuh henteu dibikeun. Kitu lamun ninggang di jalma.

Lamun ninggang dina kadaharan? Sigana mah ampir sarua. Lamun nempo kana kadaharan ieu, ampir sarua. Kulit sampeu anu teu miboga harti anu sakuduna mah dipiceun, bet diarah kénéh. Kitu sigana mah sababna ieu kadaharan bet disebut kadedemes.

(Gambar meunang nginjeum ti http://cileuleusonline.wordpress.com/)

Rupa-rupa Kadaharan tina Sampeu


Tangkal sampeu mah geus nelah tangkal anu asal nanceb kana taneuh, bakal ngahasilkeun. Tangkal sampeu mah teu kudu susah-susah miara. Najan kitu, kacida loba pisan jinis kadaharan anu bisa dijieun tina sampeu, naha beutina, daunna atawa kembangna.

Daun sampeu

Naon waé atuh rupa-rupa kadaharan anu bisa dijieun tina sampeu téh? Tengetan waé daptar anu aya di handap ieu.

  1. Beuleum Sampeu
  2. Didahar langsung
  3. Kulub sampeu
  4. Bubuy sampeu
  5. Seupan sampeu
  6. Diasupkeun kana peueut
  7. Kiripik sampeu
  8. Papais
  9. Peuyeum sampeu
  10. Bugis
  11. Ancemon: diparud, digulaan
  12. Gegetuk
  13. Gudiblag
  14. Opak sampeu
  15. Comro
  16. Diemplod: ditutuan, diuyahan.
  17. Kadedemes
  18. Angeun kembang sampeu
  19. Seupan daun sampeu
  20. Goréng daun sampeu

Kadaharan tina Sampeu


Beuti  sampeu atawa leuwih gampangna disebut wae sampeu, bisa dijadikeun mangrupa-rupa kadaharan. Ti mimiti kadaharan anu teu perlu diolah heula nepikeun ka kadaharan anu kudu diolah nepi ka waktu anu sababaraha lila (sababarapa poe nepi ka didaharna). Sampeu bisa langsung didahar sanggeus dipesek heula tina cangkang katut kulumudna. Biasana mah mun lapar-lapar teuing, sampeu atah teh sok dijadikeun ganjel beuteung. Supaya beresih, leuwih hade dikumbah heula supaya ulah aya kokotor atawa panyakit. Sanajan kitu, teu nanaon mun ngan ukur kotor ku taneuh mah, da ngeunah oge mun lapar mah.

Beh dituna, sampeu teh salian ti didahar langsung, supaya rada alus mah, sampeu teh osok diasakan heula. Nya sahanteuna mun dibeuleum heula dina seuneu. Sampeu gelempengan anu acan dipesek teh langsung diasupkeun kana seuneu anu hurung. Ngan kade poho kudu dipalikeun supaya asakan rata luhur handap. Ciri asakna eta sampeu teh nyaeta mun dipencet karasa emoy atawa rada ngadelewo.

Sampeu teh bisa oge diasakanna kujalan dibubuy. Ngan saratna kudu aya atawa loba lebu dina durukanana. Sampeu teh dipesek heula. Terus diasupkeun kana lebu dina durukan terus diruang make lebu jeung areng. Ieu oge ulah poho pikeun malikeun bubuyan sampeu upaya ulah asak sabeulah. Asakna oge sarua keneh jeung meuleum sampeu, nyaeta mun karasa emoy.

Cara sejenna pikeun ngasakan sampeu teh nyaeta dikulub atawa diseupan. Sampeu teh dipesek heula terus dipotong-potong panjangna kira-kira sacuruk. Sampeu anu gede mah biasana dibeulahan jadi dua. Terus diberesihan, terus diseupan atawa dikulub.

Cara ngadahar sampeu anu nikmat mah nyaeta didaharna sakalian jeung ngadahar gula beureum. Mun henteu kitu, sampeu asak (meunang meuleum atawa ngulub/nyeupan) diasupkeun kana wedang anu arek diasakeun (arek jadi peueut) supaya amisna nyerep kana jero sampeu. Nikmat pisan karasana…. [Jadi waas keueur di lembur]

Sedengkeun kadaharan anu asalna tina sampeu meunang ngolah mah lumayan loba oge. Diantarana wae: opak sampeu, kiripik sampeu, gudiblag, peuyeum sampeu, comro (oncom dijero), colenak, jeung rea-rea deui.