OOTrad Kadalapan dina Dies Natalis Unpad


Dina raraga ngareuah-reuah Dies Natalis Universitas Padjadjaran (Unpad) anu ka-58, geus dilumangsungkeun acara anu disebut Olimpiade Olahraga Tradisional atawa OOTrad. OOTrad entragan ayeuna mibanda jejer OOTrad Keur Urang. Éta acara geus dilumangsungkeun dina poé Ahad mangkukna, ping 13 Séptémber 2015. Tempatna, béda reujeung biasana. Lamun saméméhna mah biasa dilaksanakeun di kampus Unpad Bandung, ayeuna mah dilumangsungkeunana di kampus Unpad Jatinangor.

Anu ngabédakeun reujeung OOTrad saméméhna ogé, dina kagiatan OOTrad ayeuna mah diiluan ku masarakat di luar civitas akademika Unpad. Anu ngiluan kana acara OOTrad ieu aya anu asalna ti Mitra Unpad, masarakat umum ti kabupatén jeung kota anu aya di Jawa Barat kayaning Kabupatén Garut, Kabupatén Subang, Kota Bandung, Kabupatén Bandung Barat, Kabupatén Tasikmalaya, Kabupatén Sumedang, jeung Kabupatén Pangandaran. Teu tinggaleun ogé masarakat anu aya di Jatinangor sorangan.

Pidangan Olimpiade Olahraga Tradisional (OOTrad) kadalapan
Pidangan Olimpiade Olahraga Tradisional (OOTrad) kadalapan

Anu dipatandangkeun dina acara OOTrad ieu ampir sarua reujeung kagiatan OOTrad taun-taun saméméhna. Kajaba aya tambahana saperti éksibisi Kaulinan Tradisional. Dina ieu acara dipatandangkeun balap jajangkungan (Open Race Engrang) anu jauhna béda-béda. Aya balap jajangkungan 50 méter, 100 méter, 200 méter, 400 méter jeung balap jajangkungan anu jauhna 1.500 méter. Tuluy tatandang nomer Sapta Lomba anu dijerona matandangkeun nomer Jajangkungan, Ngagandong Boboko, Balap Karung, Manggul Béas, Nanggung Suluh, Nyuhun Jukut, jeung Éyong.

Ari éksibisi kaulinan tradisional mintonkeun rupa-rupa kaulinan tradisional kayaning Pérépét Jéngkol, Pencak Silat, Papanahan, Sorodot Gaplok, Sumpit, Boiboian, Damdas, Nabuh Lisung, Galah Asin, Papanggalan, Gatrik, Langlayangan jeung Demprak.

Jajangkungan (Bagéan 2)


Sambungan tina tulisan kahiji.

Sanggeus titincakan jajangkunganana dibolongan (bolongna sagedé tihang jajangkungan), saterusna nyieun liang leutik di sisi bolongan anu tadi paranti maseuk mageuhan titincakan kana tihang jajangkungan, anu dicocogkeun reujeung liang paranti paseuk dina tihang jajangkungan. Panungtungan, nyieun paseuk pamageuh titincakan jajangkungan. Paseukna salian tina awi ogé bisa waé nyieun tina kai atawa paku. Paseukna dipaskeun atawa leuwih gedé tina liang paseukna supaya dina maseukna bisa pageuh.

Barudak sakola maen jajangkungan (asal poto: ti internet)
Barudak sakola maen jajangkungan (asal poto: ti internet)

Réngséna, kari nerapkeun tiluanana ngajadi hiji jajangkungan. Titincakan jajangkungan diasupkeun kana tihang jajangkungan. Tempatkeun titincakan sina pas kana liang paseuk anu geus dibolongan dina tihang reujeung titincakanana. Sanggeus pas, pageuhan titincakan kujalan dipaseuk maké paseuk meunang nyieun téa kana liang paseuk anu geus dibolongan. Sanggeus pageuh, teukteuk paseuk supaya rata reujeung titincakanana, ulah nolol teuing bisi nojos anu nyababkeun cilaka.

Cara maén jajangkungan

Maénkeun jajangkungan mah kalolobanana henteu langsung bisa. Kudu diajar heula. Utamana diajar nyaimbangkeun awak dina nincak jeung nyekelan jajangkungan. Sakumaha budak anu keur diajar leumpang.

Kadua leungeun nyekelan kana tihang jajangkungan. Lebah-lebahna, bébas sina antaré waé ulah matak kesel. Dampal suku ogé sina napak kana titincakan sina rinéh supaya henteu matak labuh jeung gampang kesel. Alusna mah, indung suku jeung ramo kaduana, nyapit kana tihang jajangkungan, sakumaha nyapit nalika maké sendal capit. Diajar dina tempat anu rata jeung aya tempat anu rada jangkung pikeun ngamimitian naék kana jajangkunganana (biasana dina gawir).

Olimpiade Olahraga Tradisional (OOTrad) Padjadjaran Ka-5 Taun 2012


Sababaraha poé katukang, di kampus Universitas Padjadjaran (UNPAD) Dipati Ukur dilumangsungkeun kagiatan anu dingaranan Olimpiade Olahraga Tradisional (OOTrad) Padjadjaran V 2012. Ieu acara téh dilumangsungkeun dina poé Ahad ping 4 Nopémber 2012, kalawan anu boga hajatna nyaéta UNPAD sorangan. Sakumaha kagiatan taun-taun saméméhna, dina ieu acara téh dilumangsungkeun pasanggiri rampak kendang, saptatlon, maraton jajangkungan katut maén catur tiluan. Ceuk pupuhu nu hajat, kalawan dicutat ku AntaraNews, ieu kagiatan téh mangrupakeun kagiatan maneuh anu dilumangsungkeun ku UNPAD pikeun ngajaga jeung ngariksa budaya Sunda.

Pamilon saptatlon keur ngiluan lomba nanggung suluh

Ieu kagiatan téh diiluan ku wawakil fakultas anu aya di Universitas Padjadjaran, unit kerja katut mitra gawé di sabudeureun UNPAD. Diantara pasanggiri anu dilumangsungkeun, anu raména mah nyaéta pasanggiri saptatlon atawa pasanggiri anu dieusi ku tujuh rupa lomba. Anu ngiluan kana ieu lomba sagrupna antara tujuh nepikeun ka dalapan urang. Lomba-lomba anu diilukeun kana ieu pasanggiri téh nyaéta:

  1. Ngaragaji awi anu dilakonan ku pamilon lalaki. Hasil pamotonganana dibawa pikeun diteundeun di tempat anu anggangna 25 méter, terus balik deui ka tempat asal bari lumpat.
  2. Nyuhun jukut pikeun pamilon lalaki ku jalan ngangkat jukut anu beuratna 25 kilo bari leumpang gancang ka tempat anu jauhna 50 méter.
  3. Ngagandong boboko anu dilakukeun ku pamilon awéwé. Carana ngagandong boboko anu dieusian ku beubeutian kalawan ampegna 15 kilo dibawa ka tempat anu anggangna 50 méter bari leumpang gancang.
  4. Nanggung suluh (pamilon lalaki) anu beuratna 30 kilo kalawan anggangna 50 méter.
  5. Manggul béas (pamilon lalaki) anu beuratna 25 kilo kalawan anggangna 50 méter bari leumpang gancang.
  6. Balap karung pikeun pamilon lalaki jeung éyong pikeun pamilon awéwé anu anggangna 25 méter. Anu diéyongna téh mangrupakeun batu laleutik ku suku sabeulah.
  7. Balap jajangkungan ku pamilon lalaki atawa awéwé anu anggangna 50 méter.

Terus aya ogé balap jajangkungan anu anggangna 2000 méter atawa dua kilo. Ieu lomba bisa diilukan ku lalaki jeung awéwé. Terus ogé lomba catur tiluan kalawan gantian anu katelahna U-Camaintian (Unpad-Catur Main Bertiga Gantian). Dia ahir kagiatan, unggal jawara dilélér hadiah mangrupa piala jeung hadiah séjénna.

(Gambar meunang nginjeum ti http://www.pikiran-rakyat.com/)

Alimpaido Kaopat Taun 2012 di Kabupaten Kuningan


Anyaran kénéh, cenah ceuk warta anu kapanggih di internét, geus dilumangsungkeun kagiatan Alimpaido. Alimpaido pikeun taun 2012 atawa Alimpaido entragan kaopat, dilumangsungkeun di Kabupaten Kuningan. Ieu acara téh dilumangsungkeun dina ping 20 nepikeun ka 21 Oktober 2012. Ari tempatna nyaéta di Open Space Gallery, Linggarjati. Sakumaha acara Alimpaido saméméhna, dina acara Alimpaido ieu ogé dilumangsungkeun pasanggiri kaulinan barudak anu diiluan ku wawakil ti unggal kabupaten anu aya di Jawa Barat.

Acara Alimpaido kaopat ieu miboga téma Samitaning Kaulinan Barudak, Bisa Mawa Bagja Balaréa. Dina ngalumangsungkeunana, aya sapuluh rupa kaulinan barudak anu dipatandangkeun. Kaulinan anu dipatandangkeun téh nyaéta Jajangkungan, Kelom Batok, Rorodaan, Éngklé/Sondah, Sorodot Gaplok, Pérépét Jéngkol, Gatrik, Gasing, Bedil Jeprét jeung Sumpit. Salian ti pasanggiri kaulinan barudak, ogé dilumangsungkeun paméran kaulinan barudak, workshop kaulinan barudak, katut bazar kaulinan barudak reujeung kadaharan tradisional.

Barudak keur maenkeun hiji kaulinan barudak

Pamilon anu ngiluan kana ieu acara téh diwawatesan ku umur anu paling kolotna 15 taun. Jadi anu bisa ngiluan jadi pamilon dina acara tatandang kaulinan barudakna, ngan ukur barudak wungkul. Jalma anu geus déwasa mah henteu bisa ngiluan. Unggal kabupaten bisa ngirimkeun wakilna jadi hiji tim anu dieusi ku lima urang budak. Ngan dina derna acara, tina 26 kabupaten anu dirarancang bakal ngiluan atawa ngirimkeun wawakilna, aya opat kabupaten anu henteu ngirimkeun wawakilna, nyaéta Kabupaten Sumedang, Kota Depok, Kabupaten Cirebon jeung Kota Sukabumi.

Pikeun warta anu lengkep bisa ngalongok ka loka-loka:

(Gambar meunang nginjeum ti http://www.pikiran-rakyat.com/)

Jajangkungan


Naon atuh Ari Jajangkungan teh?

Jajangkungan, asal kecapna tina kecap jangkung. Dina kaulinan ieu mah barudak anu ngulinkeunana téh jadi jangkung da nangtungna téh bari naék kana tihang awi. Jadi dina kaulinan ieu mah, barudak anu maénkeunana téh naék tihang tina awi anu dijieun bari maké titincakan dina éta tihang awi téa. Ari jangkungna éta tihang mah taya ukuran anu tangtu. Kitu deui jeung jangkungna titincakan, taya katangtuan anu pasti. Umumna, jangkungna tihang jajangkungan téh, kira-kira satangtungeun budak anu makena ditambah ku jangkungna titincakan éta jajangkungan.

Bahan jeung Alat anu digunakeun

Dina nyieun jajangkungan, bahan anu digunakeun ngan ukur awi. Awi anu biasa dipaké mah nyaéta awi tali. Da awi tali mah gampang néanganana. Ukuran awi dina harti panjangna, gumantung kana jangkungna jajangkungan anu arék dijieun. Éta jangkungna jajangkungan téh dikali dua, kusabab jajangkungan mah sapasang, aya dua tihang. Terus ditambah ku titincakan, anu panjangna kira-kira dua kali panjang dampal suku barudak. Nyieun titincakan ogé sarua kudu dua, sakumaha tihangna. Ari ukuran awi dina harti gedéna, biasana mah awi saukuran pigeulang leungeun budak ogé kuat pikeun dipaké ku barudak mah, asal awina anu kolot. Éta ukuran gedéna tihang. Sedengkeun ukuran gedéna titincakan mah leuwih gedé tibatan tihangna. Gedéna téh sakurang-kurangna awi pikeun pitihangeunana téh bisa asup kana jero awi anu bakal dijieun titincakanana.

Barudak sakola maen jajangkungan (asal poto: ti internet)

Sedengkeun pakarang anu diperlukeun mah paling ogé bedog. Pakarang séjénna mah, paling ogé ragaji pikeun neukteuk awina. Tapi pikeun anu geus biasa ngadéngdéng (neukteuk leunjeuran awi sina rata tungtungna) awi mah, teu kudu make ragaji. Ku bedog ogé cukup.

Cara nyieun éta Kaulinan

Ari nyieun éta jajangkungan, bisa dibagi kana tilu rupa atawa bagéan. Bagéan kahijina nyaéta tihang, kadua titincakan, jeung anu katiluna paseuk. Tihang jajangkungan dijieun tina leunjeuran awi tali. Tihangna nyieun dua, anu ukuranana mah bisa satangtung budak ditambah ku satuur lamun jangkungna titincakan kurang ti satuur. Jangkungna éta tihang téh di dijieun supaya dina waktu budak anu naék éta jajangkungan bisa nyekelan tihang jajangkungan kalawan laluasa henteu kudu ka handap teuing (kusabab tihang jajangkunganna pondok). Sanggeus nyieun éta tihang, terus nyieun liang pikeun ngasupkeun paseuk kana éta tihang. Lebah-lebahna éta liang téh sakumaha jangkungna titincakan, da paseuk ieu mah pikeun pamageuh titincakan kana tihang. Gedéna liang bisa sagedé jempol leungeun atawa sagedé curuk.

Saterusna mah nyieun titincakan. Titincakan téh panjangna kira-kira dua kalieun panjang dampal suku budak. Ieu téh supaya dina nincakna henteu pondok teuing atawa néwél. Nyieun titincakan ieu téh alusna mah ngarah kana buku awi, supaya kuat dina ngaliangan jeung maseuk éta titincakan kana tihangna. Sanggeus diteukteuk, terus waé dibolongan atawa nyieun liang dina awi éta di lebah deukeuteun bubukuna.

[Nyambung]

Ukuran Anu Tangtu


Pasosore si Acim keur arulin di buruan reujeung babaturanana. Aya si Atok, si Duyeh, si Akum, si Juju jeung si Omon. Limaanna oge lalaki, genepan katut si Acim. Maranehna katempona pogot pisan dina arulinna. Maranehna duka teuing keur nyarieun naon atuh. Da nyarekelan peso reujeung bedog. Aya leunjeuran awi tali sababaraha hiji mah, lumayan paranjang.

“Cim, kuring nyieun naonna?” Ceuk Si Duyeh ka si Acim menta pagawean.

“Heueuh,  deek oge. Bagean naonna, Cim?” Si Juju miluan nanya.

“Sakeudeung heula atuh.” Tembal Si Acim. Manehna mikir heula sakedapan mah.

“Arek nyieun sabarah hiji kitu?” Si Acim malik nanya ka babaturanana.

“Nyieun hiji ewang wae atuh.” Si Atok mere saran.

“Hiji ewang nya…. Tapi, apanan awina oge ngan ukur aya opat. Moal mahi jigana mah.” Tembal Si Omon bari milang leunjeuran awi.

“Heueuh, nya….” Si Atok unggut-unggutan

“Mun opat mah, urang nyieun dua wae atuh.” Si Acim mere kaputusan. “Sanggeus beres urang babalapan.”

“Hayu lah. Urang piligenti wae, nya….” Si Omon bungah. “Ngan, kudu dibagi ti ayeuna. Saha jeung saha wae….”

“Nya sok atuh.” Ceuk Si Duyeh.

“Heueuh. Bagi ku maneh Cim.” Penta Si Juju.

“Sok wae bagi ku sewang-sewangan.” Si Acim embungeun. Manehna kalahkan milihan jeung mariksa leunjeuran awi.

“Ih, kumaha ieu teh. Mending keneh ku maneh, Cim. Supaya rata. Ulah anu pinter reujeung anu pinter deui.” Si Atok maksa.

“Sok atuh. Saha wae anu hayang ngahiji reujeung Si Atok?” Tanya Si Acim ka babaturanana.

“Naha bet kuring…?” Si Atok neuteup ka Si Acim.

“Pan maneh mah alus lumpatna.” Tembal Si Acim daria. “Terus saha anu arek ngahiji jeung Si Omon?”

Maranehna kabeh malikir.

“Ari kuring mah arek ka Si Omon wae.” Si Acim miheulaan mere kaputusan ka babaturanana.

“Nya sok atuh. Kuring oge milu ka Si Omon.” Ceuk si Duyeh, samemeh babaturan nu sejenna nyarita.

“Nya sok atuh. Da kuring jeung Si Juju mah teu bisa milih deui.” Ceuk Si Akum.

“Nya sok atuh masing-masing babagi tugas.” Ceuk Si Acim deui. “Kuring reujeung Omon nyieun tihangna, maneh mah Duyeh nyieun titincakanana wae, dua siki reujeung paseukna.”

“Nya sok atuh.” Tembal Si Omon reueung si Duyeh.

Genepanana migawe pagaweanana sewang-sewangan. Maranehna ngumpul jadi dua grup.

“Jangkung titincakanana sakumaha Cim?” Si Omon nanya ka Si Acim.

“Sakumaha nya…? Mun tilu jeungkal jangkung teuing moal nya….” Si Acim ngahuleng.

“Moal lah sakitu mah.” Tembal si Duyeh.

“Nya sok atuh mun kitu mah, jangkungna tilu jeungkal wae nya….” Si Acim nyatujuan.

“Ari panjang titincakanana sakumaha Cim?” Si Duyeh neuteup ka Si Acim.

“Nya sok wae arek sakumaha oge, nu penting mah cukup mun ditincakna.” Si Omon miheulaan nembalan.

“Nya, mun kitu mah sajeungkal oge cukup lah, nya…?” Si Duyeh menta panyatujuan.

“Nya sok.” ceuk Si Acim.

Sanggeus kitu mah tiluanana neruskeun hancana deui. Sanggeus beres terus dihijikeun. Titincakanana diterapkeun kana tihang jajangkungan make paseuk. Nu tiluan deui katempona oge geus beres nyieunna.

Kari nyoba jajangkunganana, naha kuat atawa henteu.

“Cobaan ku maneh Cim.” Penta si Duyeh.

“Ah, da kuring mah acan bisa pisan. Ku maneh wae Yeh, da maneh mah apanan geus biasa.” Tembal Si Acim.

Si Duyeh kapaksa nyobaan naek kana jajangkungan. Sanggeus naek terus leuleumpangan. Kitu deui grup Si Atok katempo geus nyobaan tiluanana oge. Sedengkeun ari Si Acim reujeung si Omon mah acan nyobaan.

Teu lila Si Duyeh balik deui kaanu duaan ti grupna. Jajangkunana digusur.

“Kunaon Yeh? Teu kuateun? Atawa kunaon?” Si Acim melong.

“Heueuh. Kunaon Yeh?” Si Omon oge panasaran. “Henteu labuh mah?”

“Lain kitu….” Si Duyeh eureun terus ngarekepkeun jajangkungan. “Rarasaan kuring mah asa jangkung sabeulah ieu teh.”

“Jangkung sabeulah…?” Si Acim panasaran bari ngilikan jajangkungan anu masih keneh dicekelan ku Si Duyeh. “Naha bet bisa nya? Apanan sarua lain jangkungna teh tilu jeungkal?”

“Bener. Da tadi kuring nyieunna tilu jeungkal.” Si Omon milu panasaran.

“Aya naon ieu teh…?” Si Atok nyampeurkeun, dituturkeun ku babaturanana anu duaan.

“Ieu cenah aya anu salah.” Si Acim nyokot jajangkungan ti leungeunna si Duyeh. Terus disaruakeun. Bener oge jangkung sabeulah.

“Ari tadi Mon ngukurna sabaraha jeungkal?” Si Acim malik ka Si Omon.

“Bener. Kuring ngukurna tilu jeungkal.” Si Omon ngabela sorangan.

“Tapi naha bet beda nya…? Padahal kuring oge sarua ngukurna teh tilu jeungkal.” Si Acim ngahuleng. Bingung.

“Nya pasti atuh….” Si Atok nyarita. ” Da jeungkalanana oge tangtuna oge beda. Sok wae ukur. Jeungkal maneh Cim jeung si Omon, moal sarua panjangna, sanajan ngan ukur saeutik.”

“Enya nya….” Si Acim melong ka si Atok. “Teu kapikir titadina keneh.”

“Ari maneh, Tok. Kumaha ngukurna?” Si Acim nanya ka Si Atok.

“Kuring oge sarua dijeungkalan, ngan jeungkalanan nu kuring duanana. Jadi jangkungna oge sarua da ukuranana ngan hiji, henteu dua saperti nu maneh, Cim.

“Oh kitu nya.”

“Nya heueuh atuh. Mun hayang sarua mah kudu aya ukuran anu hiji atawa mun loba kudu ngabogaan ukuran anu sarua. Da nu ngaranna jeungkal mah jarang anu ngabogaan panjang anu sarua. Aya bedana wae sanajan ngan ukur saeutik.” Si Atok ngajelaskeun. “Mun arek oge make ukuranana teh tina jidar atawa meteran. Da eta mah geus pasti ukuranana teh sarua. Naha arek di mana wae oge panjangna sarua.”