Potret Huma Anyar di Lembur


This slideshow requires JavaScript.

Mangsa Keur Usum Bonténg


Keur usum Bonténg geningan di lembur téh. Najan melak di kebon téh ngan sababaraha dapur (areuy), tapi pas ka lembur Bonténg téh teu weléh aya. Najan henteu panén ti kebon ogé, osok aya anu ngirim ti tatangga atawa dulur. Ngadahar hiji ogé matak wareg ari Bonténg ti lembur mah. Teu anéh da Bonténgna ogé béda reujeung Bonténg anu osok dijualan di pasar anu laleutik. Bonténg di lembur mah galedé, nepikeun ka sagedé pigeulang leungeun kolot.

Areuy Bonteng di kebon Cikur
Areuy Bonteng di kebon Cikur

Di lembur mah Bonténg téh dipelakna ku jalan diandri (tumpang sari) reujeung pepelakan poko séjénna. Jadi pelak Bonténg téh lain tatanén utama di kebon. Pelak Bonténg ngan ukur pepelakan panambah wungkul. Pepelakan pokona biasana mah Cikur atawa Paré (huma). Kebon Cikur atawa Paré huma téh osok dipelakan Bonténg dina sisi-sisina (sisi galengan atawa piheuleutan). Atuh saméméh panén Cikur atawa panén Paré téh bisa panén Bonténg heula.

Kusabab lain taneman poko, atuh dina melakna ogé tara ieu dipiara. Sok komo deui maké tatanger atawa tuturus. Pelak Bonténg téh osok diantepkeun ngayang waé di kebon. Dina sakalian meresihan kebon (ngoyos) téh, Bonténgna bisa sakalian diala. Anu geus gedé jeung acan kolot pisan osok dibawa ka imah pikeun dahareun.

Saméméh areuy Bonténg paéh, biasana mah Bonténg téh osok dikarikeun paling saeutikna hiji pikeun pibiniheun. Bonténg téh diantepkeun sina kolot jeung asak. Supaya siki éta Bonténg téh bisa diteundeun pikeun bibit pelakeuneun taun hareup.

Saung Ranggon di Kebon


Antanan, Lalab jeung Ubar Panyakit


Antanan (Centella asiatica) nyaéta sarupaning tutuwuhan liar anu réa tumuwuh di pakebonan, huma, sisi jalan, galengan sawah atawa di huma nu rada baseuh. Tuwuhan ieu asalna ti wewengkon Asia tropis, sumebar di Asia Tenggara (lebah wétan kidul), kaasup Indonésia, India, Republik Rakyat Cina, Jepang jeung Australia satuluyna sumebar ka saban madhab. Antanan tumuwuhna ngareuy di luhureun taneuh. Unggal bukuna miboga akar anu nanceb kana taneuh. Daunna haréjo rada buleud.

Areuy antanan

Antanan biasana mah osok dijadikeun lalab atawa deungeun sangu. Ngadaharna teu kudu diasakan heula atawa diseupan. Sanggeus diala bisa langsung didahar. Didaharna biasana mah dicoélkeun kana sambel. Sanajan ngamangpaatkeunana ngan ukur pikeun lalab wungkul, tapi sabenerna mah antanan téh miboga hasiat pikeun nyageurkeun sababaraha rupa panyakit, diantarana waé pikeun ubar panyakit kulit, memener jalanna getih dina awak, jeung réa-réa deui. Malahan mah bisa dijadikeun ubat pikeun manjangkeun umur (nunda kakolotan).

(Gambar meunang nginjeum ti http://www.blogspot.com/)

Kokoprak, Paranti Nyingsieunan Manuk di Huma


Lamun di huma anu atawa sawah anu paréna keur sumedeng konéng, hartina sakeudeung deui ogé bakal panén, osok loba pisan hama utamana manuk anu bakal ngaganggu kana paré. Paré anu keur sumedeng konéng téh osok didaharan ku manuk, saperti manuk piit. Kusabab kitu anu boga huma atawa sawah osok nyieun alat pikeun nyingsieunan manuk. Salasahiji alat anu bisa dipaké pikeun nyingsieunan manuk téh nyaéta kokoprak.

Kokoprak dipaké pikeun ngagebahkeun manuk anu datang ka huma atawa sawah. Ngaran kokoprak téh dicokot tina sorana. Lamun kokoprak dikenyed-kenyed talina, osok disada koprak-koprak. Sora kaluar tina potongan awi anu diadu reujeung palang atawa gagang awi. Sora kokoprak lumayan bisa ngagebahkeun manuk anu ngadon balangsiar ka huma atawa sawah.

Kokoprak di huma

Kokoprak dijieunna tina leunjeuran awi anu dipotongan kira-kira sasiku atawa saleungeun panjangna. Potongan leunjeuran awi ieu diropéa supaya unggal potonganana miboga buku dina hiji tungtungna. Dina tungtung anu miboga buku diliangan (hareup jeung tukang) pikeun kaluarna sora reujeung diliangna palebah gigirna paranti ngantétkeun potonganana kana gagang. Sababaraha potong awi ieu dijajarkeun jeung dikantétkeun maké gagang anu meunang nyieun tina awi, anu tungtuna mah wangunana ampir sarua reujeung calung (ngan panjangna sarua). Saterusna, katétan potongan awi téh ditatanggeran ku tihang, bisa tina awi atawa tatangkalan diteundeun di tengah huma atawa sawah, atawa ditempatkeun di sisi ogé bisa. Tatangger éta kokoprak ditalian luhurna maké tali anu panjang, disambungkeun ka saung. Eta tali dipaké pikeun ngenyed-ngenyed kokoprak ti saung supaya disada.

Ngan ulah poho, supaya kokoprakna bisa disada, dihandapeun gagang awi (tempat ngantétkeun potongan awi), dina tatanggerna kudu maké palang awi ogé supaya dina waktu dikenyedkeun aya panakol kana kantétan awi. Wangunan ieu siga angklung. Jadi sakumaha angklung, kokoprak ogé disadana téh kusaba diadukan potongan awi anu ngantét kana gagang awi anu di handap.

Melak Cabé Bakal jadi Cabé, Melak Bonténg Bakal jadi Bonténg


Aya cabé aya bonténg. Aya tangkal cabé aya ogé tangkal bonténg. Duanana osok jadi pepelakan di kebon atawa di huma. Naha jadi pepelakan anu utama atawa pepelakan anu ngan ukur panambah wungkul. Pepelakan anu utama, atuh kebon téh dipinuhan ku cabé atawa bonténg. Sedengkeun lamun jadi pepelakan panambah mah biasana osok dipelak dina sela-sela pepelakan séjénna kayaning paré di huma. Sanajan ngan ukur jadi pepelakan panambah, ari ngahasilkeunana mah angger waé ngahasilkeun atawa buahan anu bisa dipanén dina waktuna panén.

Sanajan duanana mangrupakeun pepelakan anu sarua bisa dipelak kalawan dihijikeun melakna dina hiji tempat atawa kebon, duanana mangrupakeun pepelakan anu béda. Béda kacida. Da ku nempo atawa ngadéngé ngaranna ogé apanan geus béda. Dina wujudna ogé béda, pon kitu deui rasa jeung mangpaatna. Wujudna beda, anu hiji mah leutik anu hiji ma gedé. Rasana, anu hiji mah lada anu hiji deui mah henteu. Mangpaatna anu hiji mah bisa didahar kalawan ditambulan, sedengkeun anu hiji deui mah langka anu daékeun nambulan. Ditambah deui tangkalna ogé béda, anu hiji mah ngareuy, sedengkeun anu hiji deui mah miboga tangkal.
Sanajan loba bédana, lain hartina henteu bisa dihijiken atawa dicampurkeun. Aya kalana kadaharan anu mangrupakeun campuran antara cabé jeung bonténg. Lamun eukeur hayang petis bonteng, cabé jeung bonténg bakal patepung lawung paamprok jonghok. Kitu deui jeung kadaharan cobék bonteng katut karédok. Pacampurna dina ieu hal mah matak resep ka anu ngadaharna, komo pikeun anu mikaresep kadaharan saperti kitu mah.

Cabe jeung bonteng dina tangkalna

Ngan nyakitu téa, anu ngaranna cabé mah béda reujeung bonténg. Moal pahili antara cabé jeng bonténg. Atawa pasalia ngahasilkeun. Tangkal cabé mah bakal ngahasilkeun cabé, sedengkeun areuy bonténg mah bakal ngahasilkeun bonténg. Moal aya tangkal cabé anu ngahasilkeun bonténg atawa sabalikna.

Melak cabé bakal jadi cabé, melak bonténg bakal jadi bonténg. Melak hadé bakal jadi hadé melak goréng bakal jadi goréng.

(Gambar meunang nginjeum ti internét terus diropéa)

Jami, Lain Sedeng atawa Tempat Ngumpul Jalma Loba


Saha anu teu apal kana kecap Masjid Jami. Aya Masjid Jami Al-Muhajirin anu perenahna di lembur Ciburuan atawa Masjid Jami Al-Hidayah anu perenahna di désa. Anu dina éta kecap mah Jami téh (aya anu nyebutkeun) ngandung harti leutik atawa sedeng. Jadi Masjid Jami téh mangrupakeun masjid anu ukuranana sedeng lamun dibandingkeun reujeung Masjid Agung atawa Masjid Raya. Sanajan kitu Masjid Jami bisa dipaké solat kalawan babarengan tur lobaan (jami bisa wae ngandung harti jamaah) saperti solat Jumaah.

Ngan di lembur mah anu ngaranna jami téh lain ngan ukur disambungkeun atawa dihijikeun reujeung kecap masjid, tapi aya istilah séjén anu osok maké kecap jami. Anu hartina ogé tangtu béda.

Jami anu hiji deui mah mangrupakeun ngaran pikeun tempat anu pernah disambut atawa dipelakan. Urut huma atawa kebon, osok disebut jami. Pangpangna huma atawa kebon anu perenahna di leuweung. Leuweung anu disambut pikeun dijadikeun huma atawa kebon (ayeuna mah disebutna téh meureunan PHBM, Pengelolaan Hutan Bersama Masyarakat téa), terus henteu disambut deui dina harti diantepkeun sina barala dipinuhan ku tatangkalan (tangkal kai meunang melak) jeung jujukutan, disebut jami. Henteu disambutna téh bisa waé kusabab geus teu diijinan deui ku Kahutanan atawa pelak tatangkalanana geus rada jarangkung.

Jami urut huma anu teu disambut deui

Jami ieu biasana mah sanajan geus henteu disambut deui, tapi osok dimangpaatkeun kénéh ku urang lembur hususna pikeun ngala jukut atawa parab domba. Salian ti éta lamun dipelakan cau mah masih kénéh bisa kaala kénéh cauna. Kitu deui jeung pepelakan bungbuahan séjénna.