Lamun Labuh mah Kudu Hudang


Kangaranan jalma mah pasti perenah ngalaman labuh. Naha arék dihaja atawa henteu dihaja. Nu pasti mah ngalaman labuh. Komo deui lamun keur mangsa budak mah. Keur mangsa budak anu diajar leumpang, apanan saméméh bisa leumpang téh pasti labuh heula sanajan ngan ukur sakali. Sigana anu ngaranna labuh mah moal leupas tina kahirupan jalma. Najan éta jalmana geus henteu budak deui (dina harti geus kolot atawa mangkak déwasa). Labuh di dieu lain harti ngan ukur ngagubragna awak kana taneuh kusabab suku tacan panceg dina nahan awak, atawa kusabab taneuh titincakan anu leueur. Tapi masih kénéh loba ngaran labuh nu séjénna salian ti éta. Aya labuh kana ngalakonan dosa, aya ogé anu labuh tigubrag kana kagoréngan, atawa dina usahana labuh jadi ngalaman karugian.

Budak anu keur diajar leumpang

Ngan ceuk daluang anu kapanggih mah cenah lain sabaraha kali jalma ngalaman labuh. Tapi anu kudu jadi catetan mah sabaraha kali jalma bisa hudang sanggeusna labuh. Jadi sanajan aya budak keur diajar leumpang ngalaman labuh, lain lobana labuh anu kudu diitung atawa dikurangan supaya ulah loba teuing labuh. Tapi naha éta budak téh bisa hudang deui atawa henteu. Lamun hiji budak keur diajar leumpang, terus labuh, lamun hayang bisa leumpang mangka éta budak kudu bisa hudang deui. Sahanteuna dihudangkeun ku kolotna, ulah nepikeun ka diantep sina labuh nangkarak/nangkuban terus. Sina terus diajar leumpang deui, sanajan engkéna bakal labuh deui. Da lila-lila mah apanan budak (atawa kolot budak anu ngajarkeun leumpang ka éta budak) téh bakal ngarti kumaha carana leumpang anu alus (henteu labuh deui). Sanggeus sababaraha kali labuh mah, tangtuna ogé éta budak téh bakal gampangeun dina diajar leumpangna. Da beuki lila mah beuki panceg suku dina napak jeung nahan awakna. Anu tadina diajar leumpang téh ahirna mah lain leumpang deui, tapi bisa langsung lulumpatan.

Lamun ninggang di kolot atawa mangkak déwasa, labuh téh biasana mah ngakibatkeun kapaur. Osok aya rasa sieun labuh atawa osok loba pipikiran kumaha lamun labuh. Lamun ngulampreng ka jalan anu laleueur apanan ati-ati leumpangna téh, da sieun labuh. Geus labuh mah bakal karasa nyerina titeueul kana taneuh atawa kana batu. Jadi lamun keur budak mah labuh téh teu jadi pikiran, ari geus gedé mah biasana osok jadi pikiran kumaha supaya ulah labuh.

Dina ngalaman labuhna ogé apanan embung lamun kudu labuh deui ku jalan/cara jeung di tempat anu sarua. Da sakali ogé karasa nyerina. Komo deui lamun kudu ngalaman labuh pikeun kaduakalina. Embung lamun kudu labuh dua kali di tempat anu sarua kalawan carana anu sarua kénéh. Lamun kudu ngaliwatan jajalaneun anu sarua apanan bakal kacida ati-atina kusabab geus ngalaman labuh saacanna.

Ngalaman labuh dina harti anu séjén ogé moal leuwih ti labuhna jalma kolot/déwasa. Jalma embungeun ngalaman labuh anu sarua leuwih ti sakali. Dina ngalaman karugian, embung ngalaman karugian anu sarua leuwih ti sakali. Lamun kamari cara usaha anu kitu téh ngakibatkeun rugi, mangka kahareupna mah maké cara anu kitu, da geus kaalamana cara anu kitu téh matak rugi. Lamun ayeuna ngalakonan hiji perkara anu nyababkeun kagoréngan (labuh kana kagoréngan), mangka isuk jaganing géto bakal dijauhan kusabab geus nyaho éta perkara téh geningan nyababkeun kagoréngan.

Jadi labuh jeung labuh téh alus pikeun dijadikeun cukang lantaran diajar nataran kahirupan. Labuh jeung labuh pikeun apal jeung bisa ngungkulan sagala hal anu bakal kapanggih dina kahirupan ka hareupna.

(Gambar meunang nginjeum ti http://indrakh.wordpress.com/)

Kakawihan Barudak: Ayun Ambing


Ayun ambing, ayun ambing
ayun ambing lila nyaring
mana nyaring ku disanding
ayun puntang, ayun puntang
ayun puntang lila hudang
mana hudang ku disorang

(Dicutat tina: http://www.facebook.com/note.php?note_id=384326600734)

Kakawihan séjénna:

  1. Kakawihan Barudak: Hét Hét Embé Janggotan
  2. Kakawihan Barudak: Prang Pring
  3. Kakawihan Barudak: Acung-acungan
  4. Kakawihan Barudak: Nang Ning Nang
  5. Kakawihan Barudak: Olé-oléan
  6. Kakawihan Barudak: Néngnongnéngjak
  7. Kakawihan Barudak: Trang-trang Kolentrang
  8. Kakawihan Barudak: Surser
  9. Kakawihan Barudak: Sieuh-sieuh
  10. Kakawihan Barudak: Nanggerang – Nanggorek
  11. Kakawihan Barudak: Galah Ginder
  12. Kakawihan Barudak: Oyong-oyong Bangkong
  13. Kakawihan Barudak: Punten Mangga
  14. Kakawihan Barudak: Bang Bang Kalima Gobang
  15. Kakawihan Barudak: Sakentrung
  16. Ayang Ayanggung

Silih Anteuran Dahareun


Teu karasa waktu téh nyérélékna. Peuting anu sepi jempling geus ngagayuh ka wanci janari leutik. Ti masigit geus kadéngé sora anu nitah urang lembur harudang ngaliwatan TOA (spiker). Mun ngadéngé sorana mah siga sora Mang Ahmad. Nya ngadéngé kitu saurang-saurang, urang lembur téh harudang. Ibu-ibu mah langsung waé muru ka dapur, masak atawa ngahaneutkeun dahareun pikeun saur. Ari bapa-bapana mah biasana teu langsung harudang. Komo ari barudak mah najan dititah hudang ogé lolobana mah ngagojod waé, saré disimbut ku sarung.

Lila kénéh paribasana téh ka saurna ogé. Kitu alesanana téh.

Da bener ogé. Ari waktu saurna mah lumayan rada lila kénéh. Nya diantepkeun waé. Bari jeung arék naon hudang ogé, da dahareun acan asak. Kakara arék diasakan. Kajaba lamun arék mantuan masak di dapur.

Sanggeus bérés mah kakara dihudangkeun kabéhanana, bapana jeung budakna.

“Cim, gera hudang atuh. Gera sibeungeut kaditu….” Ceuk indungna si Acim ka si Acim anu eukeur saré kénéh di enggonna.

Anu dititah hudang téh teu langsung hudang. Manhéhna kukuliatan heula dina kasur, tunduh kénéh sigana mah.

“Gancangan, Cim.” Pokna deui.

“Sakedap,” témbal si Acim bari hudang. Lulungu kénéh.

“Engalan atuh, A.” Si Onah milu nitah hudang ka lanceukna. Manéhna mah da geus hudang ti tadi kénéh ogé.

Si Acim teu némbalan. Manéhna langsung ka luar ti enggonna, muru ka tengah imah. Di tengah imah geus nyampak dahareun mani loba. Sangu beureum dina boboko leutik, sedengkeun boboko gedé mah dieusian ku sangu bodas. Dina piring, lauk jaer meunang ngagoreng garing geus aya. Ditambah ku saun dina baskom kapalang. Daging hayam meunang ngangeun dina baskom leutik, ari meunang ngagoreng mah dina piring. Wah, bakal dahar ngeunah sigana mah, kitu ceuk pikirna.

“Gera sibeungeut ka ditu.” Ceuk indungna nitah sibeungeut heula. Indungna mah dibantuan ku adina eukeur pak-pik-pek wae mungkusan sangu dina daun cau, nyieun sangu timbel. Eta sangu téh terus diwadahan kanu boboko. Adina mah kabagéan mungkusan deungeun sanguna.

Si Acim terus ka dapur muru ka jamban. Di dinya geus aya bapana, anu sarua eukeur sibeungeut. Sanggeus réngsé sibeungeutna manéhna muru deui ka jero imah.

“Éta kanggo saha, Ma?” Pokna si Acim nempo indungna ngélék boboko bari indit ka luar.

“Apanan kanggo Bi Ilah.” Témbal indungna.

“Si Kenyi ka mana kitu, Ma?” Si Acim nanyakeun adina ku sesebutan Kenyi, nya minangka sesebutan pikeun Nyai atawa Nyi.

“Apanan keur nganteuran ka Bi Mamah.” Tembalna bari ngaleos muru ka imahna Bi Ilah.

Geus kailaharan di lembur mah, lamun dina mimiti saur téh osok silih anteuran dahareun jeung tatangga anu deukeut. Sanajan henteu wajib atawa kudu, tapi geus jadi kabiasaan. Nya itung-itung silih asaan dahareun sigana mah.