Pentingna Élmu jeung Amal


Saur pun guru mah, aya kakait anu kacida pageuhna antara élmu reujeung amal téh. Duanana teu bisa dipisahkeun deui. Aya istilah ‘Ilmu ‘Amaliyah, ‘Amal ‘Ilmiyah. Lamun boga élmu kudu diamalkeun, jeung lamun ngalakukeun amal téh kudu apal kana élmuna. Jeung hiji deui anu kudu jadi cekelan téh nyaéta amal tanpa élmu éta bohong, terus lamun élmu tanpa amal ibarat tangkal anu teu buahan.

Jadi, anu ngaranna élmu reujeung amal téh kacida pentingna pikeun sakumna jalma téh. Duanana kudu sarua dilakonan, teu meunang milih salasahijina wungkul, komo lamun ninggalkeun duanana mah. Élmu jeung amal bisa dijadikeun bekel pikeun ngalakonan kahirupan di dunya ayeuna katut di ahérat engké. Dina ngalakonan kahirupan di dunya ieu, anu dipinuhan ku sagala rupa masalah, dibutuhkeun élmu pangaweruh pikeun ngungkulanana. Ngalakonan kahirupan supaya bener henteu ngarempak papagon geus nyata, dibutuhkeun élmu pikeun mikanyaho sagalana. Sanggeus nyaho kana élmuna, henteu eureun ngan ukur mikanyaho wungkul. Tapi éta kanyaho téh ulah ngan ukur jadi kanyaho wungkul. Kanyaho kudu bisa diprakeun dina kahirupan sapopoéna. Supaya kanyahonya miboga harti dina kahirupan, katut kanyaho téh bisa sapagodos sajugjugan reujeung kahirupanana. Ulah nepikeun ari kanyaho muruna ka kidul, ari prak-prakanana bet muru ka wétan. Ulah nepikeun ka geus mikanyaho hiji perkara téh goréng, tapi get dilakonan.

Jalma anu alus mah, antara élmu reujeung amalna téh sajugjugan, sareundeuk saigel sabobot sapihanéan, henteu papalingpang. Jalma anu papalingpang antara élmu reujeung amalna, sarua reujeung henteu ngamalkeun élmuna. Élmu anu dipiboga, lamun henteu diamalkeun mah sarua jeung tangkal anu teu buahan. Tangkal anu teu buahan mah taya mangpaatna. Tangkal anu teu mangpaat mah paling ogé dituar, moal lila diantepkeun sina ngarunggunuk.

Lamun hiji jalma ngalakonan hiji pagawéan atawa amal, tapi teu apal kana élmuna, éta mah sarua reujeung bohong. Amal anu dipigawéna sarua reujeung bohong atawa taya hartina. Sanajan pagawéanana téh alus, tapi lamun henteu dibarung ku élmuna, moal aya hartina. Sampurnana pagawéan atawa amal téh lamun miboga kanyaho kana éta pagawéan. Jalma anu keur migawé atawa keur nyieun amal, kudu apal kana naon anu keur dipigawéna. Apal kana hukumna, apal kana kumaha migawéna (tata carana) katut tujuan éta pagawéanana.

Narjamahkeun Basa Téhnologi


Dina widang téhnologi, urang kulon mah leuwih maju tibatan urang wétan. Teu anéh lamun sagala hal ngeunaan téhnologi, sumberna atawa asalna lolobana ti wewengkon kulon. Naha wangunan téhnologina atawa élmuna, ti kulon nyéréd ka béh wétan. Sumber-sumber élmu ngeunaan téhnologi lolobana mudalna ti béh kulon. Teu anéh lamun basa anu digunakeunana téh basa kulon. loba hasil téhnologi reujeung pangrojongna anu maké basa urang kulon.

-

Ku hal ieu salaku urang wétan, taya deui jalan kumaha carana bisa ngarti kana basa urang kulon. Anu biasana maké Basa Sunda, lamun hayang ngarti kana téhnologi kudu bisa jeung ngarti kana basa urang kulon hususna Basa Inggris. Pikeun anu ngalaman sakola mah sahanteuna bisa saeutik-eutikeun kana Basa Inggris téh. Jadi, rada gampang ngartina kana téhnologi anu nyebar ti urang kulon. Anu kungsi ngalaman sakola sahanteuna tingkat SMP mah bisa ngarti kana Basa Inggris téh.

Ngan teu sakabéhna bisa ngarti kana Basa Inggris téh. Aya jalma-jalma anu kurang ngarti kana Basa Inggris téh, naha kusabab teu perenah diajar atawa poho deui najan geus diajar ogé. Pikeun anu teu ngarti kana Basa Inggris mah apanan rada susah pikeun ngarti reujeung nerapna téhnologi anu maké Basa Inggris. Kusabab hal ieu diperlukeun tarjamahan tina Basa Inggris kana basa anu dipikaharti hususna ku urang Sunda.

Ngeunaan ieu hal aya dua pihak anu béda. Anu bisa atawa gampang ngarti reujeung anu (rada) susah ngarti kana Basa Inggris. Dina prak-prakanana, supaya pangarti ngeunaan téhnologi téh bisa sumebar kalawan rata, unggal jalma najan henteu bisa ngarti kana basa urang kulon kudu bisa narima pangarti ngeunaan téhnologi anu asalna ti wewengkon kulon. Kusabab kitu, dina lebah dieu mangpaatna jalma anu ngarti pikeun narjamahkeun atawa ngahartikeun elmu pangaweruh tina basa urang kulon kana basa urang wétan. Anu ahirna mah téhnologi téh lain ngan ukur dikeukeuweuk ku anu ngarti basa deungeun (basa kulon) wungkul, tapi ku kabéhan jalma.

Saha anu arék ngaleukeunan narjamahkeun élmu pangaweruh jeung téhnologi tina basa urang kulon kana Basa Sunda…?

Néangan Luang ti Papada Urang


Luang asalna ti papada jalma deui. Luang téh miboga harti pangalaman, élmu pangaweruh anu kapanggih salila ngalakonan kahirupan, atawa élmu panimu meunang mulungan sasieureun sabeunyeureun salila nyorang kahirupan. Pangalaman atawa pamanggih sanajan ngan ukur sasieureun sabeunyeureun, asal aya mangpaatna pikeun kahirupan jalma, boh pikeun dirina atawa diri batur bisa jadi luang. Komo deui pangalaman anu geus gerot mah, loba pisan luangna. Jadi lamun niténan kana ieu hal, anu ngaranna luang mah asalna téh ti papada jalma atawa ti papada urang.

Ngaguar pangalaman kolot

Dina néangan atawa nyiar luang, teu bisa ngan ukur nempo di jalma atawa di sahana, ti saha asal daluangna. Da luang mah lain ngan ukur ti jalma anu geus gerot wungkul. Najan jalma anu kasebut budak kamari soré ogé lamun miboga luang mah euweuh salahna dicokot. Jadi luang mah teu bisa nempo di jinis jalma anu miboga luangna. Tinggal kumaha ngala jeung misah-misahna, mana luang anu alus dicokot jeung mana luang anu goréng.

Luang bisa dicokot atawa ditéang ti jalma anu geus kahot, geus loba pangalamana atawa geus jalma anu geus legok tapak genténg kadék. Kolot-kolot anu geus loba pangalaman biasana mah loba pisan luangna, anu bisa dipulungan piken ngalakonan kahirupan ka hareupna. Luang kumaha cara ngalakonan kahirupan anu alus atawa bener tangtuna bakal nyampak. Luang anu utama bisa dikoréhan anu asalna ti kolot sorangan, atawa jalma anu dipikolot.

(Gambar meunang nginjeum ti http://chlorofil.files.wordpress.com/2011/03/keluarga.jpg)

Batur ogé Bisa, Piraku Kuring Henteu


Pikeun ngabeberah haté, susugan jadi ngabogaan gedé haté. Haté anu gedé jadi modal pikeun nyanghareupan kahirupan anu keur diteuteup jeung disanghareupan. Kalimah pangbeberah manah, supaya ulah leutik haté kusabab diri anu tacan bisa nanaon, tacan miboga bekel elmu jeung pangabisa sakumaha jalma séjénna.

Lamun nilik kana diri mah, da euweuh bédana antara kuring jeung batur sabatur-baturna atawa manéhna. Batur miboga dedeg pangadeg, kuring oge apanan sarua. Batur miboga akal, kuring ogé apanan boga. Leungeun, suku, panon jeung anu séjénna apanan sarua boga. Tapi naha, asana téh mani susah hayang siga batur téh. Batur mah bisa naon bisa naon. Sedengkeun kuring…?

Ngarobah pamadegan

Tapi teu meunang dipikiran ngeunaan batur bisa sedengkeun kuring henteu. Anu penting mah lamun kuring hayang bisa, tangtuna ogé kudu nyekelan kana éta kecap. Lamun batur bisa, piraku kuring teu bisa. Tinggal kuring diajar kumaha supaya bisa. Da geningan modalna mah sarua geus nyampak di diri kuring.

Kumaha lamun teu apal jalanna?

Nya tinggal turutan waé naon anu dipilampah ku batur sabatur-baturna nepikeun ka bisa kitu. Naon waé pangalamanana tinggal dkoréhan dipetik saeutik-saeutik, dilakonan dijalankeun lalampahanana. Susuganan waé atuh ari geus apal jalanna mah bisa meunangkeun jalan anu leuwih hadé deui jeung leuwih alus.

Cekelan waé, KURING PASTI BISA!

(Gambar meunang nginjeum ti http://celotehsasak.files.wordpress.com/2008/11/berubah.jpg)

Kaulinan Barudak jeung Élmu Pangaweruh


Kaulinan barudak anu osok diparaké ku barudak téh, sabenerna mah lain ngan ukur jadi kaulinan wungkul, tapi bisa ogé dijadikeun bahan pikeun diajar jeung nambahan pangaweruh ngeunaan élmu hususna élmu ngeunaan kahirupan. Sakumaha anu disebutkeun dina tulisan anu tiheula (mangpaat kaulinan barudak), kaulinan barudak téh pinuh ku mangpaat anu gedé pangaruhna pikeun kahirupan barudak sanggeus manjing dewasa.

Ngeunaan élmu pangaweruh, dina kaulinan barudak bisa dikoréhan atawa dikotéktak ngeunaan niléy atawa élmu pangaweruh. Hususna anu aya pakaitna jeung élmu pangaweruh anu diajarkeun di sakola. Aya sababaraha jinis élmu pangweruh anu diajarkeun di sakola, aya prak-prakanana atawa kapanggih cara nerapkeuanana dina kaulinan barudak. Jadi ku jalan migawé kaulinan barudak éta, barudak bisa ngarti kana palajaran anu aya di sakola. Da di sakola mah barudak diajar élmu pangaweruh ééh lolobana mah teori, sedengkeun praktékna mah duka téh teuing kumaha.

Diajar (gambar diundeur ti: http://www.twinhills.k12.ok.us/Images/ClipArt/Before%20School%20Study2.gif)

Tulisan ieu (katut tulisan saterusna anu aya pakaitna jeung tulisan ieu) bakal ngabolékérkeun atawa muka naon hubunganana kaulinan barudak reujeung élmu pangaweruh dina hususna élmu pangaweruh anu diajarkeun di sakola. Hubungan antara élmu pangaweruh jeung kaulinan ieu kudu ditembrakeun supaya jelas, yén anu ngaranna kaulinan barudak téh lain ngan ukur kadar kaulinan wungkul, ngan ukur kaulinan anu taya mangpaatna jeung ngan ukur dipigawé pikeun ngeusian waktu kosong wungkul. Salian ti éta ogé, kumaha supaya barudak anu diajar di sakola bisa gampang ngarti kana élmu pangweruh anu diajarkeun di sakola (téorina) reujeung prak-prakanana sapanjang éta élmu pangaweruh jeung kaulinan barudakna aya pakuat-pakaitna. Anu tungtungna, barudak bisa apal deui jeung resep deui kana kaulinan barudak.

Lamun ditataan mah, kaulinan barudak téh loba anu aya pakaitna jeung élmu pangaweruh anu diajarkeun di sakola. Kaulinan barudak téh di jerona mah loba anu ngandung élmu pangaweruh. Ti mimiti élmu ngitung nepikeun ka élmu sosial ogé aya: matématika, fisika, biologi, sosial, jeung nu séjénna.