Kartun téh Gambar Disetrum


Pilem kartun jadi salasahiji tongtonan anu dipikalandep ku barudak. Najan acara pilem kartunna masih kénéh ngan ukur din TPI jeung layarna hideung bodas kénéh, tapi lumayan bisa nongton lamun kanal tipina acan dipaké ku TVRI (dina waktu pabeubeurang mah paranti siaran TVRI téh kosong kusabab teu siaran, osok dipaké siaran ku TPI). Anu matak pikaresepeunana téh kusabab anu boga lalakonna lain jalma, tapi make gambar. Gambar téh bisa obah dina pilem kartun mah. Gambar-gambarna pikaseurieun jeung loba bodorna. Malahan mah pagawéan anu teu bisa dipigawé ku jalma ogé kacida gampangna dipilampah ku kartun mah.

Pilem kartun baheula

Pagawéan anu mustahil pikeun jalma, maké kartun mah bisa dilakukeun. Kartun bisa ngapung, nyieun kapal tina naon waé, awakna Gnajan kalindes ku mobil ogé bisa balik deui kana kaayaan saméméhna. Pokona mah, matak pikahémengeun, jeung loba anu pikalucueun.
Ngan aya hiji anu jadi bahan patarosan. Kumaha cara éta kartun téh bet bisa obah atawa gerak? Apanan kartun téh dijieunna tina gambar. Sedengkeun ari gambar apanan henteu bisa nanaon. Gambarna ngiceup ogé teu bisa-bisa acan. Dalah ngiceupkeun panon ogé dina gambar mata, apanan pamohalan.

Ngan aya hiji jawaban anu katangkep ti kolot (ngan teuing saha anu ngucapkeunana mah). Cenah, kartun bisa obah atawa gerak téh kusabab GAMBARNA DISETRUM.

Bisa kitu…? Teu apal…!

(Gambar meunang nginjem ti http://preangerplanters.files.wordpress.com/2008/04/god-sigma-robots.jpg)

Gadung


Inget ka caritan sepuh baheula hususna pun nini, dina jaman keur serba walurat mah gadung téh mangrupakeun kadaharan anu dijadikeun gaganti sangu. Dahar téh lain ngadaharan sangu tapi ngadaharan gadung meunang ngala ti leuweung anu tangtuna ogé meunang ngolah.

Gadung mangrupakeun salasahiji ngaran tutuwuhan anu biasana mah jadina di leuweung. Jadi henteu dipiara atawa ngahaja melak di kebon. Tangkalna ngareuy kana tatangkalan anu séjén. Areuyna laleutik, kira-kira sacuruk gedéna téh. Areuyna miboga cucuk anu lumayan seukeut. Daunna jaradi dina dahan areuy anu wangunana buleud lonjong kawas endog hayam. Ieu tutuwuhan téh miboga kembang anu ngarantuy.

Tambahanana, ceuk hiji warta (wikipedia) mah cenah anu ngaranna areuy gadung mah meulitna kana tangkal teh miboga ciri anu husus nyaéta muter sakumaha arah jarum jam lamun ditilik ti lebah luhur.

Areuy gadung

Anu bisa dimangpaatkeun atawa didahar ku jalma téh nyaéta beutina. Beuti gadung kawas beuti hui ngan loba akaran laleutik. Beuti anu geus gede bisa diala pikeun diolah. Beuti gadung mah teu bisa langsung didahar atawa langsung diasakan, tapi kudu diolah heula. Cara ngolahna ogé kudu bener-bener. Kudu nepikeun ka paramna, kudu nepikeun ka asak pisan. Da anu ngaranna beuti gadung mah miboga racun anu matak jadi panyakit ka jalma anu ngadaharna.

(Gambar meunang nginjeum ti http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/e2/Diosc_hispi_090103-5117_rwg.JPG)

Mimiti Ayana Sajarah


Sajarah teu bisa leupas tina kahirupan jalma. Sapanjang kahirupanana, jalma teu leupas tina sajarahna. Sajarah ngeunaan kahirupan jalma ti mimiti jalma pangmimitina nepikeun ka jalma anu kakara aya. Sajarah diguar pikeun nengetan jeung neuleuman kumaha ari kahirupan jalma-jalma dina waktu anu geus kaliwat.

Iraha atuh mimiti ayana sajarah téh…?

Catetan sajarah

Sajarah dimimitian ku ayana kahirupan jalma. Teu héran lamun sajarah téh eusina ngeunaan kahirupan jalma. Unggal jalma miboga sajarahna séwang-séwangan. Ngan henteu kabéh kahirupan unggal jalma aya jeung diguar sajarahna. Sajarah anu biasa diguar jeung ditengetan mah biasana sajarah anu penting, anu mawa parobahan kana kahirupan jalma loba. Teu anéh lamun sajarah eusina téh ngeunaan jalma-jalma anu parenting jeung miboga jasa pikeun kahirupan jalma loba.

Sajarah diguar utamana pikeun diala mangpaatna pikeun kahirupan jalma ka hareupna. Sajarah saméméhna bisa dijadikeun tatapakan pikeun ngaléngkah ka hareupna. Kumaha supaya kahirupan anu bakal kasorang téh mangrupakeun jalan anu nuturkeun tapak lacak jalma-jalma anu saméméhna, dina harti sajarah teh diala daluangna.

Kujalan ngaguar sajarah ogé, jalma-jalma anu ngaguarna bisa apal kajadian baheula anu sabenerna. Kadang kajadian anu geus kaliwat téh osok méngpar tina kanyataan anu sabenerna. Anu sakuduna mah kitu, naha anu warta anu nepina mah jadi kieu. Tina ngaguar sajarah anu dihasilkeun tina panalungtikan, bisa kabongkar kajadian anu sabenerna. Jadi kacida pentingna lamun dina ngaguar sajarah, asal sajarah anu diguar téh hasil panalungtikan anu bener-bener sakumaha kanyataanana, henteu dibarung ku ayana kapentingan anu nyumput.

(Gambar meunang nginjeum ti http://2.bp.blogspot.com/-cbdXqf8oFEM/TavocLOdk3I/AAAAAAAAAg8/3b6w50-zwtc/s1600/history.gif)

Da anu ngaranna sajarah mah, cenah teu bisa leupas tina saha anu nyieun catetan ngeunaan sajarahna. Lamun anu nyieun catetanana sapagodos reujeung anu nyieun sajarah, pasti éta sajarah téh bakal nyaritakeun sagala kahadéan anu nyieun sajarah. Sedengkeun lamun sabalikna, anu nyieun catetan sajarahna henteu sajalan reujeung anu nyieun sajarahna, bisa-bisa anu dicatetna téh ngagogoréng anu nyieun sajarah. Anu nyieun catetan sajarah, biasana mah anu miboga kahayang jeung kapentingan, saperti pangawasa anu keur ngabogaan kakawasaan. Teu anéh lamun catetan sajarah téh lolobana mah osok disalénggorkeun atawa dipéngkolkeun pikeun kapentingan anu miboga kakawasaan.

Pasini ti Mimiti


Nyukcruk galur ti kapungkur
Waktu raga tacan campur
Teu apal saha dulur
Tapi taya nu bakal lapur

Diinget-inget moal inget
Waktuna lain ayeuna danget
Waktu ingetan tacan lebet
Taya anu wani nyatet

Alam saha taya nu apal
Taya nu bisa dikedal
Naha arek naha moal
Taya nu wani ngajajal

Kumaha jeung kumaha kecap
Naon jeung naon geus hilap
Jujutan kumaha teu kakocap
Teu apal saha nu jajap

Parandene teu kadenge
Arek api-api conge
Gentraan geus diangge
Aya cahya na jalan melenge

Apanan nyieun jangji anu paheut
Kacida deukeut jeung seukeut
Supaya ahir baring teu cueut
Waktu panto geus dipeundeut

Jangji ti kamari geus pasini
Unggal jiwa nyieun sakseni
Unggal jiwa disakseni
Taya kaliwat najan sahiji

Unggal jiwa geus ditanya
Pananya sarua taya karunya
Keun bekel hirup di dunya
Taya sora nanya maenya

Pangjawab sarua kuduna
Ngangken nu hiji jawabna
Taya pasalia hancenganana
Kituna anu sampurna

Ahir baring ditanya sarua
Naha jejeg jangji teu midua
Taya jalan anu dihua
Komo dibarung rasa cua

(Dicutat tina http://www.facebook.com/note.php?note_id=10150098719031894)

Ngeunaan Sajarah


Naha bet ngomong sajarah nya?

Ieu mah beubeunangan atawa daluang ti panyabaan. Da ngomongkeun sajarah mah biasana aya dina pangajaran di sakola-sakola, naha sakola handap, sakola tengah atawa paguron luhur. Di sakola mah, ngeunaan sajarah teh ditengetan pisan, ti mimiti ayana jelema di dunya ieu nepikeun ka ayeuna. Malahan mah aya palajaran husus anu ngaranna PSPB atawa Sajarah. Sajarah teh kacida pentingna pikeun kahirupan jalma. Da ngaliwatan sajarah, jalma anu hirup ayeuna bisa apal ngeunaan kaayaan jaman baheula.

Da sajarah mah eusina téh ngeunaan jaman baheula atawa carita ngeunaan jaman baheula. Ku ayana jujutan waktu, moal bisa aya jaman ayeuna lamun euweuh jaman baheula. Jaman ayeuna osok aya patali reujeung jaman baheula, atawa kaayaan jaman ayeuna téh kumaha kaayaan jaman baheula.

Ku jalan apal sajarah, bisa apal kumaha kaayaan jaman baheula. Eta kaayaan jaman baheula téh bisa dijadikeun pieunteungeun atawa bahan pangajaran dina jaman ayeuna. Jadi, aya dua hal anu bisa diala tina sajarah jaman baheula: nyaéta dijadikeun pieunteungeun atawa dijadikeun pangajaran. Ieu hal téh, sakumaha kahirupan jalma ayeuna, anu ngaranna kahirupan moal leupas tina hadé reujeung goréng, kahirupan sajarah ogé moal leupas tina dua hal éta: aya sajarah ngeunaan kahadéan, aya sajarah ngeunaan kagoréngan.

Sajarah ibarat tangkal

Jadi mangpaat sajarah pikeun kahirupan jalma téh, pangpangna kumaha supaya sajarah bisa dijadikeun dua hal tadi. Sajarah anu hadé kudu dijadikeun bahan pangajaran pikeun kahirupan ayeuna. Sedengkeun sajarah anu goréng kudu dijadikeun pieunteungeun pikeun kahirupan jalma ayeuna.

Ngeunaan sajarah, asal kecapna téh cenah tina basa Arab anu lamun ditarjamahkeun kana basa Sunda mah hartina téh tangkal atawa dahan tatangkalan.

Sajarah téh bisa disebut ogé pangajaran atawa élmu anu eusina ngeunaan hal atawa kaayaan jaman baheula. Sajarah utamana ngomongkeun ngeunaan kaayaan atawa kahirupan jalma jaman baheula. Da anu nyieun sajarah mah jalma anu hirup di dunya ieu. Sajarah téh bisa aya kusabab ayana jalma. Lamun euweuh jalma mah tacan tangtu aya anu ngaranna sajarah.

Jadi, anu ngaranna sajarah mah moal leupas tina kahirupan jalma.

Kareta Mesin


Danget ayeuna mah lamun ngobrolkeun karéta mesin téh, cenah bener karéta mah aya mesinan. Nya diinget-inget mah aya benerna ogé, anu ngaranna karéta mah pasti aya mesinan. Da karéta moal bisa maju lamun euweuh mesinan.

Ngan lamun dikaitkeun reujeung karéta mesin jaman baheula, ieu kaayaan téh kacida papalingpangna. Da baheula mah anu ngaranna karéta mesin téh euweuh mesinan. Tong boro aya mesinan, dalah wujudna ogé kacida bédana. Baheula mah anu ngaranna karéta mesin téh gilindingna ngan ukur aya dua jeung bisa dibabawa ka mana waé, teu kudu mapay rel kareta, tapi pikeun majuna téh kudu maké tanaga jelema. Béda jeung karéta jaman ayeuna. Karéta jaman ayeuna mah gilindingna téh kacida lobana, teuing aya sababaraha hiji gilindingna téh. Katambah deui awakna ogé gedé jeung ngantay manjang ka tukang. Ditambah deui, éta karéta téh kakara bisa maju lamun napak dina rél karéta.

Kacida pisan bédana.

Kumaha atuh wangunan karéta mesin baheula téh? Naha bet béda reujeung ayeuna?

Ngaran karéta mesin baheula mah taya hubunganana reujeung karéta anu aya mesinan. Da karéta mesin baheula mah teu nyirikeun yén éta téh karéta. Sesebutan karéta mesin téh teu jadi wawakil kana wujud éta barang. Da anu ngaranna karéta mesin baheula mah sarua reujeung sapédah ayeuna. Jadi baheula mah anu ngaranna sapédah téh katelahna karéta mesin.

 

Kareta mesin (asal poto: internet)

Teuing naon sababna bet disebut karéta mesin. Aya anu apal?

Kakawihan Barudak: Sakentrung


Sakentrung sakentrung
sakentrung sakentrung
paré hawara ti huma
ditutu na lisung pondok
trung dong dong trung éng
trung dong dong trung éng
trung dong dong trung dong éng
Sakentrung taligung péci pécang
tété tulak tété wondo
dalem tulak raja sono
kalisana dong blé
kacang diraraweuy tembus keneh
dodol sana dodol sana
cir kuciplak doli ndot blem
Siapa siatu siapa pegang ratu
di depan pintu salah satu
sakentrung taligung nyi mantri dalem
mindrio mindrio tember muté
hayam katé hayam katé
dilulugem ta éhém ta éhém
ta éhém ta ém ta ém

(Dicutat tina: http://www.facebook.com/note.php?note_id=384326600734&comments)

Kakawihan séjénna:

  1. Kakawihan Barudak: Ayun Ambing
  2. Kakawihan Barudak: Hét Hét Embé Janggotan
  3. Kakawihan Barudak: Prang Pring
  4. Kakawihan Barudak: Acung-acungan
  5. Kakawihan Barudak: Nang Ning Nang
  6. Kakawihan Barudak: Olé-oléan
  7. Kakawihan Barudak: Néngnongnéngjak
  8. Kakawihan Barudak: Trang-trang Kolentrang
  9. Kakawihan Barudak: Surser
  10. Kakawihan Barudak: Sieuh-sieuh
  11. Kakawihan Barudak: Nanggerang – Nanggorek
  12. Kakawihan Barudak: Galah Ginder
  13. Kakawihan Barudak: Oyong-oyong Bangkong
  14. Kakawihan Barudak: Punten Mangga
  15. Kakawihan Barudak: Bang Bang Kalima Gobang
  16. Ayang Ayanggung