Manuk Hiber ku Jangjangna


Manuk hiber teunangan. Nyirorot ka handap nyuruwuk ka luhur, muru ka tempat anu ditujuna. Seja néangan pangabutuh hirupna. Aya anu néangan dahareun, aya anu néangan sayangna, aya ogé anu seja néangan jodona.  Rupa-rupa tujuanana, sarua carana: pada-pada hiber maké jangjang. Arék ka wétan arék ka kulon, arék ka kidul arék ka kalér, bébas taya anu nyaram asal bisa kahontal anu dijugjugna.

Coba waé lamun aya manuk anu teu bisa hiber? Kumaha carana néangan dahareun lamun hayangeun dahar? Manuk anu teu bisa hiber tangtuna lain néangan dahareun tapi bakal aya anu ngadahar. Naha arék didahar ku jalma atawa sato séjénna. Terus lamun hayang nyayang, kumaha carana lamun teu miboga jangjang pikeun hiber? Tangtuna ogé ngan ukur bisa nyayang di luhureun taneuh.

Manuk heulang keur hiber

Jadi, jangjang mah pikeun manuk kacida pentingna. Jangjang kacida pentingna dina ngarojong kahirupanana, pikeun neruskeun hirupna.

Ninggang di jelema? Jelema mah hirupna ku akalna. Sagala hal ngeunaan pangabutuh kahirupanana bisa dicumponan ku jalan ngagunakeun akalna. Akal anu digunakeun pikeun mikir kumaha ngalakonan kahirupanana, kumaha cara ngahontal kahayang atawa tujuan hirupna. Jalma bisa nyukupan pangabutuhna ku jalan maké akalna. Jalma mah moal ngakeul lamun henteu ngakal. Anu hartina jalma moal meunang dahareun lamun henteu ngagunakeun akalna (henteu mikir). Kitu pentingan akal pikeun kahirupan jalma.

Jalma bisa hirup ku jalan ngagunakeun akalna.

Lamun Teu Ngakal Moal Ngakeul


Ngakal béda jeung ngakeul. Tapi dina ieu paribasa mah, aya pakaitna antara ngakal jeung ngakeul. Ngakal bisa miboga harti ngagunakeun akal pikiran, anu béh dituna ngagunakeun anggahota awakna pikeun ngalaksanakeun naon anu aya dina pikiranana atawa naon anu geus dipikirkeunana. Ari ngakeul, hartina pagawéan niiskeun sangu dina dulang meunang ngasakan (nyangu) dikurah-karih maké cukil bari digeberan ku hihid.

Salaku jalma anu miboga akal, tangtuna ogé kudu dipaké atawa digunakeun éta akalna téh. Dina nyanghareupan kahirupanana, jalma kudu néangan cara atawa akal kumaha supaya kahirupanana bisa bener jeung lumangsung kalawan lungsur-langsar sakumaha kahayangna. Dina manggihan karerepet dina kahirupanana, jalma kudu ngagunakeun akal pikeun mikiran kumaha cara ngungkulan éta karerepet. Lamun geus manggihan cara kumaha ngungkulanana, saterusna mah tinggal diprakeun éta carana téh dina wangunan gawé anu hadé. Jadi lain ngan ukur dipikiran wungkul.

Dulang paranti ngakeul

Salasahiji kahayang jalma anu hirup téh nyaéta bisa ngakeul. Ngakeul bisa dihartikeun nuduhkeun kaayaan jalma anu miboga bekel pikeun ngalakonan kahirupanana. Bekel anu mangrupa harta banda. Harta banda anu bisa dimangpaatkeun pikeun bekel hirupna. Dina hal ngakeul, apanan lain ngan ukur ngakeulna, tapi kudu aya anu bisa diakeulna. Najan bisa ngakeul ogé lamun euweuh anu bisa diakeulna (sangu/béas) mah, nya taya hartina.

Ahirna mah, lamun hayang boga bekel pikeun ngalakonan kahirupan ieu, unggal jalma kudu bisa ngamangpaatkeun anu aya di dirina (akal jeung ragana) pikeun néangan kipayah pibekeleun hirupna. Lamun henteu kitu, moal bisa meunang kipayah. Da anu ngaranna kipayah mah moal ujug-ujug datang sorangan atawa ragrag ti langit.

(Gambar meunang nginjeum ti http://bukokom.com/wp-content/uploads/2010/12/PIC_0433.jpg)

Apal Cangkem


Saur jenatna pun nini, lamun diajar téh kudu nepikeun ka apal cangkem. Kitu saurna téh. Utamana ngeunaan pangajaran di sakola, supaya bisa alus niléyna jeung bisa asup réngking. Anu alus mah najan diajarna ngan sakali, tapi bisa apal cangkem. Lamun teu bisa, nya ku jalan mindeng ngapalkeun ogé bisa nepi ka apal cangkem. Da dina perkara ngapalkeun mah kumaha budakna, aya anu gampang apalan aya ogé anu susah apalna. Cenah, aya otak anu seukeut, aya otak anu mintul. Otak anu seukeut mah gampang apalna, sedengkeun anu mintul mah kudu mindeng ngapalkeun. Aya kalana, budak anu seukeut otkna mah ngan ukur ngabandungan guru ngajelaskeun sakali ogé langsung waé apal atawa asup kana otak.

Barudak sakola keur dialajar

Anu ngaranna apal ogé aya kalana dina hiji waktu mah poho. Ayeuna bisa apal soténan, da engké mah tacan tangtu apal (bisa poho/kapopohokeun). Anu alus mah sakumaha bedog, kudu mindeng diasah. Lamun hayang seukeut, bedog kudu mindeng diasah. Pon kitu deui reujeung akal atawa otak, kudu mindeng diasah supaya bisa seukeut terus. Lamun poho kana hiji pangajaran, nya téang deui atawa apalkeun deui. Anu pentingna mah ulah nepikeun ka dipopohokeun teuing.

(Gambar meunang nginjeum ti pesbuk)

Ngokolakeun Pamanggih


Anu ngaranna pamanggih mah bisa meunang jeung nimu ti mana waé. Sagala anu kapanggih naha arék mangrupa pikiran atawa barang, bisa ti mana waé. Ngan anu dipimaksud di dieu mah pamanggih téh dina rupa pikiran. Rupana téh kaluar tina pikiran jeung angen-angen, anu bisa dimudalkeun atawa ditembrakeun. Éta pamanggih téh bisa diwincik jadi mangrupakeun perkara anu jelas nyata lain ngan ukur pikiran anu pondok atawa saeutik jeung lain pokona wungkul. Éta pamanggih téh bisa dibéjérbéaskeun supaya kaharti kalawas jelas atra ku pihak/jalma séjénna.

Mikir meunang pamanggih jadi ngebray caang ibarat lampu

Lamun dikaitkeun reujeung tulisan dina blog, anu ngaranna pamanggih téh kacida pentingna. Tapi sabenerna mah pamanggih téh lain ngan ukur anu aya pakaitna reujeung blog wungkul, tapi dina hal séjén ogé bisa diterapkeun. Ngan pamanggih dina hal ieu mah, aya pakaitna reujeung pamanggih pikeun ngeusian blog, hususnya pamanggih anu bisa dijadikeun bahan ngeusian blog mangrupa tulisan. Pamanggih anu kaluar tina pikiran, bisa diwalatrakeun jeung dijelaskeun kalawan jéntré supaya bisa kaharti ku anu ngalongok blog, anu tungtungna bisa kaharti maksud tulisan anu dipimaksud.

Anu ngaranna pamanggih bisa kapanggih di mana waé, nah eukeur jalan-jalan, keur ulin, keur maca, keur ngimpleng. Pokona mah lolobana anu ngaranna pamanggih téh teu bisa ditangtukeun bakal kapanggih di mana reujeung iraha. Pamanggih ieu ku nyerelekna waktu atawa robahna tempat osok kapopohokeun atawa leungit. Teu nempo naha pamanggih éta téh penting atawa henteu. Kusabab kitu kudu ditarékan kumaha carana supaya anu ngaranna pamanggih téh teu gampang leungit atawa kapopohokeun. Dina hal ieu aya cara anu gampang din ngokolakeun pamanggih supaya ulah poho atawa leungit, nyaéta ku jalan dicatet. Pamanggih anu kapanggih téh gagancangan ditalian ku jalan ditulis supaya ulah ka mana waé atawa leungit. Jadi saacanna pamanggih éta leungit atawa kalindes ku pamanggih atawa perkara séjénna, gancang talian. Sanajan ngan ukur ku sakecap atawa dua kecap, anu ngaranna pamanggih mah kudu gagancangan ditulis. Supaya engké dina waktuna rinéh téh bisa dipikiran deui jeung di walatrakeun ku mangrupa tulisan anu leuwih jéntré.

(Gambar anu dipapantes meunang nginjeum ti http://images.paraorkut.com/img/wallpapers/1600×1200/t/think_different-5471.jpg)

Bener jeung Salah


Anu ngaranna kahirupan teu leupas tina dua hal, anu ngaranna papasangan. Sagala hal pasti aya papasanganana. Ti mimiti anu leutik nepikeun ka anu gedé, aya pasanganana. Pon kitu deui, dina hal anu dijalankeun ku jalma dina ngambah kahirupanan moal leupas tina dua anggapan atawa sangkaan: anu dilakukeun téh bener atawa salah. Bener jeung salah mangrupakeun dua perkara anu papasangan dina kahirupan ieu. Papasangan ieu mah salian ti papasangan ogé, kaduana mangrupkeun perkara anu pasalia atawa papalingpang. Duanana téh mumusuhan, moal aya perkara anu ngandung dua pasangan ieu. Lamun bener pasti bener, lamun salah pasti salah.
Jadi naon anu dipigawé ku tiap jalma, moal leupas tina dua hal éta.

Ngan anu jadi masalah téh, naon anu dianggap bener ku hiji atawa kalolobaan jalma téh naha bener-bener bener atawa salah. Naon anu dianggap salah ku hiji atawa kalolobaan jalma téh bener-bener salah atawa bener. Jadi kudu dipaluruh heula anu kumaha bener jeung anu kumaha salah téh. Kudu aya patokan atawa papagon anu bisa nangtukeun hiji perkara atawa pagawéan téh bener atawa salah. Ulah nepikeun ka hiji perkara anu dianggap bener téh, ahirna mah jadi salah. Kitu deui sabalikna.

Lamun dipakaitkeun jeung kahirupan di dunya, arék nanaonan jalma hirup di dunya ieu, anu ngaranna bener jeung salah téh pasti aya pakaitna reujeung kahirupan. Da anu diwengkuan ku bener jeung salah mah pastina ogé ngeunaan kahirupan di dunya ieu, ngeunaan laku lampah jalma dina ngalakonan kahirupanana. Dina ngalakonan kahirupan di dunya ieu, jalma geus dibéré papagon anu pasti, anu datangna ti anu nyipatkeun jalma. Ieu papagon téh ngawengku kana perkara-perkara anu bener jeung salah. Jadi lamun hayang apal kana naon-naon anu bener jeung salah, kudu apal kana eusi papagon anu geus diturunkeun ku anu nyiptakeun jalma.

Jalma salaku mahluk anu ngabogaan akal jeung haté, bisa digunakeun pikeun mikir jeung mutuskeun. Dina nyanghareupan kahirupanana, jalma bisa ngagunakeun pikiran jeung haténa pikeun nangtukeun hiji perkara téh bener atawa salah. Jadi salian ti papagoan anu geus tangtu, jalma ogé bisa nangtukeun perkara anu eukeur disanghareupan ku manéhna tur nangtukeun hukum éta perkara: bener atawa salah.

Bener jeung salah tacan tangtu bener jeung salah

Jadi salian ti papagon anu geus tangtu, akal jalma atawa haténa bisa mutuskeun hiji perkara ngeunaan bener jeung salahna. Ngan duanana tacan tangtu sapagodos ngeunaan hiji perkara. Anu dianggap bener ceuk papagon kahirupan, tacan tangtu bener ceuk pikiran jalma. Pon kitu deui sabalikna.

Anu mana atuh anu kudu dipilih téh? Naha papagon anu geus tangtu, anu diturunkeun kunu nyiptakeun jalma atawa kudu kudu pilih ceuk pikiran jalma?

Masalah (Bagean Ka-2): Jujutan Masalah


[Terusan tina tulisan saacanna]

Jalma diciptakeun teh bari jeung dibere akal pikeun mikir jeung hate pikeun nimbangan naon anu kudu dilakukeun. Kuayana akal jeung hate eta, kahirupan manusa bisa maju. Da kusabab manusa ngabogaan pikiran pikeun mikir, mangka manusa ngabogaan kahayang. Ceuk pikirna lamun kieu mah tangtuna bakal kieu, bakal gampang, bakal senang jeung rea-rea deui. Ku ngabogaan pikiran anu tungtungna jadi kahayang, jalma nyanghareupan kahirupan anu beda reujeung anu dipiharep atawa anu dipikahayangna. Jadi wae eta kaayaan teh jadi masalah. Manusa anu tadina mikir jeung ngabogaan kahayang kudu kitu, jadina mikir deui kumaha supaya eta kahayangna teh bisa laksana, kumaha carana eta masalah teh bisa kaungkulan.

Sumber gambar: http://images.clipartof.com/small/25819-Clipart-Illustration-Of-A-White-Konkee-Character-Pondering-Over-Something-With-A-Blue-Questionmark-Over-His-Head.jpg

Jujutan leuwih jauhna, masalah teh teu leupas tina diciptakeunana jalma. Waktu Allah nyiptakeun buyutna jalma, Nabi Adam, eta geus jadi masalah pikeun mahluk ciptaan Allah sejenna, nyaeta Malaikat jeung Iblis. Malaikat ngamasalahkeun nyiptakeun Adam anu bakal jadi Kholifah di dunya ieu. Ngan sanggeus dibejaan ku Allah ngeunaan naon maksudna, nya Malaikat mah teu katutuluyan ngamasalahkeun eta perkara. Ari Iblis, ngamasalahkeun perkara manehna kudu sujud ka Nabi Adam. Manehna nganggap leuwih mulya tibatan Adam, manehna embungeun sujud ka Nabi Adam. Nya hal ieu bisa jadi bibit buit masalah kahirupan manusa, komo lamun masalahna aya pakuat-pakait atawa pabentarna antara bebeneran jeung kasalahan. Iblis geus nyieun cecekelan anu kuat, yen manehna bakal ngagoda ka anak incu Nabi Adam nepi ka ahir jaman. Iblis bakal ngagoda manusa supaya henteu turut tumut kana naon anu geus jadi tugas kahirupan jalma di dunya. Iblis bakal ngagoda manusa supaya mengpar tina jalan anu bener.

Jadi, sabenerna mah anu ngaranna masalah dina kahirupan teh lain ngan ukur masalah kahirupan anu taya pakuat-pakait reujeung pabeulitna, mumusuhanana bebeneran reujeung kasalahan. Da masalah kahirupan mah masalah bebeneran jeung kasalahan. Masalah ieu bakal jeung pasti aya wae minuhan kahirupan jalma ti mimiti Nabi Adam nepikeun ka ahir jaman, nepikeun ka kiamat.

Waktu ngobrolkeun masalah, pasti anu diobrolkeun teh perkara jalma. Da anu ngabogaan masalah mah nyaeta jalma. Jadi anu ngaranna masalah pasti aya pakuat-pakait jeung manusa katut kahirupanana atawa dina ngajalankeun kahirupanana.

[Nyambung]

Jadi Manusa Sagemblengna


Manusa diciptakeun teh jadi mahluk anu sampurna, anu ngabogaan pangleuleuwih tibatan mahluk Allah nu sejenna saperti Malaikat jeung Jin. Sampurna dina dedegan, oge sampurna dina bekel (fitrah) anu dibikeun langsung ku Allah. Manusa ngabogaan jasad anu sampurna pikeun ngalakonan hirupna di dunya. Manusa ngabogaan akal pikeun mikir jeung milih anu kudu dipilih. Manusa ngabogaan hate jeung nafsu.

Manusa gubrag ka dunyana teh bari dibere modal pikeun ngalumangsungkeun kahirupanana. Modal anu pangmimitina dipiboga ku manusa teh nyaeta fitrah, suci beresih tina kokotor jeung sagala dosa. Kaasup dina kayakinanana oge masih beresih, ngaku yen Pangeran manehna teh Allah.

Tapi sanggeus gubrag ka dunya, taya anu ngajamin manehna teh bakal tetep dina kaayaan suci beresih. Da nu ngaranna dunya mah pinuh ku gogoda. Loba jalma anu teu bisa ngajaga dirina supaya beresih tina dosa. Pangpangna ngajaga kayakinan ka Pangeranana. Loba jalma anu kasasaran, katipu ku kaayaan dunya, ku kani’matan dunya. Teu saeutik jalma anu ngorbankeun kayakinanana pikeun ngudag dunya, ngudag harta, ngudag tahta jeung wanoja. Parandene kitu teu saeutik oge jalma anu bisa ngajaga kayakinanana. Sanajan dibibita ku kani’matan dunya anu sakitu matak poho kana wiwitan, kana asalna.

Manusa digubragkeun ka dunya teh tangtuna oge ngabogaan tujuan atawa tugas anu kudu dijalankeun di dunya ieu. Da teu ujug-ujug Pangeran teh nyiptakeun ciciptaan, mun euweuh maksudna mah. Jadi manusa digubragkeun ka dunya teh pasti ngabogaan tujuan.

Naon atuh tujuan manusa digubragkeun ka dunya teh?

Ceuk guru mah, cenah, manusa diciptakeun ka dunya teh supaya ibadah. Sakumaha dina Quran disebutkeun, yen tujuan Pangeran nyiptakeun manusa jeung jin teh taya deui pikeun ibadah. Jadi tujuan manusa hirup di dunya teh taya deui iwal ti pikeun ibadah. Mun henteu ibadah tangtuna oge teu saluyu jeung tujuan manehna hirup di dunya salaku manusa. Da ciciptaan Pangeran anu disebut manusa mah tugasna teh ibadah.

Ceuk guru nu lianna, cenah, tujuan manusa diciptakeun teh nyaeta supaya jadi kholifah di dunya ieu. Jalma teh ngabogaan tugas pikeun ngokolakeun ieu dunya. Jalma teh ngabogaan tugas pikeun jadi wakil Pangeran di dunya anu ngamakmurkeun anu ngolah dunya ieu. Anu ngaranna wakil, tangtuna oge kudu turut-tumut kanu ka anu diwakilanana. Ceuk anu diwakilanana kitu, mangka kudu kitu. Ceuk anu diwakilanana kudu kieu, mangka kudu kieu.

Jadi manusa anu bener-bener jadi manusa teh, nyaeta jalma anu hirupna pikeun ibadah jeung jadi wawakil Pangeran dina ngokolakeun dunya ieu.