Barudak Sakola SD Gandasoli Purwakarta Milu Tandur


Barudak sakola SD Gandasoli Kabupatén Purwakarta sababaraha waktu anu geus kaliwat ngiluan tandur di sawah masarakat. Kalawan dibarengan ku guru-guruna katut diluuhan ku Bupati Purwakarta, Pa H. Dédi Mulyadi, SH, barudak babarengan melakeun binih paré di sawah (tandur). Teu anéh lamun sawah lima kotak anu legana 2000 méter téh henteu lila ogé geus réngsé dipelakan binih paré. Barudak anu miluan kana ieu tandur mani galumbira. Maranéhna meunangkeun pangalaman anyar anu henteu kapanggih salila diajar di sakola.

Barudak Sakola SD Gandasoli Purwakarta Milu Tandur
Barudak Sakola SD Gandasoli Purwakarta Milu Tandur

Nurutkeun inpo anu diancokeun ku loka pamaréntah Kabupatén Purwakarta, cenah ieu kagiatan téh mangrupakeun ihtiar guru-guru di Désa Gandasoli pikeun méré atikan ka barudak sakola ngeunaan tata cara melak paré di sawah. Sakumaha piwejang Bupati Purwakarta, cenah, ngatik barudak téh alusna mah langsung prakték di masarakat.

Sanggeus réngsé melakeun paré, ditungtungan ku hareureuy maké leutak. Barudak téh silih balédog ku leutak sawah. Teu anéh lamun pakéan anu diparakéna téh pinuh ku leutak.

Advertisements

Kaulinan Barudak jeung Diajar Mingpin Katut Dipingpin


Salian ti pikeun diajar kumaha ngajarkeun pangabisa ka babaturan atawa barudak séjénna, kaulinan barudak ogé miboga mangpaat pikeun diajar kumaha carana mingpin babaturan (grup) jeung kumaha alusna dipingpin ku babaturan. Aya sababaraha rupa kaulinan anu henteu bisa dipigawé ku sosoranganan. Dina maénkeun kaulinan téh kudu dibarengan jeung dibantuan ku babaturan. Naha arék jadi sababarha grup atawa ngan ukur sagrup dina ngulinkeunana.

Kaulinan saperti pris-prisan, nyieun sasaungan, peperangan, jeung anu séjénna merlukan barudak anu leuwih ti saurang. Dina maénna barudak sahanteuna bisa dijieun hiji grup. Dina grup ieu diperlukeun budak anu bisa mingpin grupna supaya dina ngulinkeun kaulinan barudakna bisa alus atawa sampurna.

Barudak keur maen pris-prisan
Barudak keur maen pris-prisan

Dina maén pris-prisan, aya dua grup. Unggal grup biasana mah osok aya budak anu dipikolot pikeun mingpin barudak anu séjénna dina sagrupna pikeun mapatahan jeung nyontoan kumaha maén pris-prisan anu alus. Supaya dina maén pris-prisanana bisa meunang, ngéléhkeun grup musuh. Pon kitu deui dina maén peperangan. Dina dua tim (grup) téh osok aya pamingpinna pikeun mingpin grup supaya bisa meunang dina maén peperanganana.

Dina nyieun kaulinan mangrupa sasaungan ogé sarua. Sanajan dina nyieunna biasana mah ngan ukur sagrup, dina prak-prakanana, aya budak anu dipikolot pikeun nyontoan jeung tukang tutah-titah kumaha carana nyieun sasaungan. Budak anu mingpinna, bisa tutah-titah ka barudak séjénna pikeun migawé naon anu kudu dipigawéna. Naha dititah nyieun tihang, néangan tali, jeung nu séjénna. Bisa ogé budak anu mingpinna nyontoan heula kumaha cara barang jieun anu alus.

Kitu deui reujeung jinis kaulinan barudak séjénna anu dina prak-prakan maénna dijieun grup atawa tim.

Barudak anu dijieun pamingpin dina grup biasana mah budak anu geus apal kana cara maén kaulinan barudak anu keur diulinkeunana. Atawa budak anu dipikolot (budak anu umurna pangkolotna). Ieu téh supaya barudak séjén anu dipingpinna bisa luyu reujeung anu mingpinna. Henteu jadi mantangul atawa mahiwal.

Kaulinan Barudak jeung Silih Ajarkeun Pangabisa


Henteu sakabéh kaulinan barudak bisa langsung dimaénkeun ku barudak. Aya kalana barudak téh kudu diajar heula boh kumaha nyieunna, kumaha cara ngulinkeunana atawa aturanana. Budak anu kakara ngiluan kudu mikawanoh heula jeung diajar heula ngeunaan kaulinan anu arék diiluanana. Hal ieu geus jadi kawajiban barudak anu geus nyaho pikeun ngajarkeun ngeunaan kaulinan anu arék diulinkeunana ka barudak anu acan apal atawa acan bisa. Supaya dina ngulinkeunana bisa babarengan kalawan sakabéhna bisaeun.

Ku hal ieu, geus jadi perkara anu biasa lamun budak anu geus bisa ngajarkeun ngeunaan kaulinan ka budak anu tacan bisa. Sanajan henteu dikudu-kudu ngajarkeun ogé, budak anu geus bisa sacara sadar bakal ngajarkeun ka budak anu tacan bisa. Atuh budak anu tacan bisa téh bisa diajar ngeunaan kaulinan barudak. Sahanteuna budak téh bisa mikawanoh ngeunaan dadasar kaulinan jeung cara ngulinkeunana.

Barudak arulin
Barudak arulin

Sanajan dina prak-prakan maénna téh jadi musuh atawa lawan saperti dina maén galah, pris-prisan jeung kaulinan séjénna anu mikabutuh dua pihak silih singhareupan, angger waé ngajarkeun kaulinan mah henteu kahalangan. Supaya dina ngulinkeunana bisa ramé, barudak anu ngiluan téh apanan kudu bisa ngulinkeun kaulinan anu keur dijalankeunana.

Ngeunaan ngajarkeun ieu bakal terus tatalépa. Budak anu tadina diajar, bakal miboga rasa kudu ngajarkeun deui ka budak séjénna anu tacan bisa. Anu tungtungna barudak téh sina diajar silih ajarkeun kaulinan barudak. Supaya naon anu dipikanyaho ku manéhna jeung anu dipikabisa ku manéhna bisa diajarkeun ka budak séjénna anu tacan apal jeung tacan bisa.

Jadi, kaulinan barudak téh lain ngan ukur pikeun arulin wungkul, tapi ogé bisa dipaké pikeun diajar kumaha carana ngajarkeun naon anu dipikanyaho jeung anu anu jadi pangabisa ka barudak séjénna.

Nguji Wawanén dina Balap Rorodaan Gilinding Tilu


Maén rorodaan anu gilindingna tilu biasana mah osok dilumangsungkeun dina jalan anu mudun jeung lempeng. Pudunan anu alus mah rata taneuhna, henteu garinjul teuing. Pudunan téh alusna mah diteruskeun ku jalan anu datar pikeun ngeureunkeun rorodaan. Jalanna ogé kudu jalan gedé lamun dipaké pikeun balap. Supaya dina sakali waktu téh bisa dua atawa leuwih rorodaan anu balapna. Dina prakna balap, rorodaan téh biasana mah didorong heula ti tonggohna, supaya majuna rorodaan téh leuwih gancang. Dina nyorang jalan anu mudun téh, rorodaan beuki gancang. Nepi ka tungtung pudunan disambung jalan anu datar, rorodaan téh ngendoran. Rorodaan eureunna téh henteu dierém maké erém, da rorodaan gilinding tilu mah euweuh eréman. Aya kétang erém ngan maké suku anu ditapakeun kana taneuh. Rorodaan eureun sanggeus nyorang jalan anu datar. Eureunna téh biasana mah saeureunna (eureun ku sorangan). Dina balap, budak anu meunang téh biasana mah budak anu rorodaanana pangheulana nepi ka tungtung pudunan atawa budak anu rorodaanana eureun pangjauhna.

Rorodaan gilinding tilu anu osok dipake balap

Anu penting dina balap rorodaan gilinding tilu mah gancang majuna. Ku hayang bisana maju kalawan gancang, loba cara anu dipigawé ku budak. Aya anu maké minyak keletik dina as rorodaanana. Aya ogé anu ku jalan nyieun ambahan (ngawahan) anu rada jauh. Intina mah kumaha supaya rorodaan téh bisa maju kalawan gancang.

Kusabab kitu, dina maén rorodaan gilinding tilu diperlukeun wawanén pikeun budak anu maénna. Budak anu luasan jeung seureudeug mah biasana alus dina maén rorodaana téh. Numpakan rorodaan dina jalan anu mudun, komo bari jeung balap pagancang-gancang reujeung pajauh-jauh diperlukeun wawanén anu kuat. Henteu sieunan reujeung éléhan dina maénna, henteu sieun tidungsruk kanu bala (ka sisi jalan). Pikeun miboga wawanén biasana mah ku jalan diajar ogé bisa. Najan mimitina sieunan jeung ati-ati dina tumpa rorodaanana, ahirna mah sanggeus biasa jeung tapis mah bakal wanian. Komo deui lamun dirojong ku kaayaan anu ramé mah. Beuki loba budak anu ngiluan maén, biasana mah beuki sumanget dina maénna. Anu tadina sieunan bisa jadi wanian tungtungna mah.

(Gambar meunang nginjeum ti http://hanifahnafiatin.wordpress.com/)

Diajar tina Rorodaan Gilinding Hiji


Rorodaan anu gilindingna hiji, anu paranti ngadorongna téh tina awi saleunjeur, biasana mah ku barudak téh osok dipaké ngakut cai anu diwadahan kana jalikén atawa émbér. Lamun dibandingkeun reujeung dijingjing ku leungeun, éta cai téh leuwih hampang ditarik maké rorodaan. Jadi salian dipaké pikeun hareureuy atawa ulin, éta rorodaan téh osok dipaké pikeun mantuan kolot ngala cai ka tampian.

Anu kudu dijadikeun panalungtikan téh naon sababna éta cai téh leuwih hampang lamun ditarik maké rorodaan tibatan dijingjing maké leungeun? Ari jawaban anu gampangna mah nya bisa waé kusabab dibantuan maké rorodaan. Tapi jawaban nurutkeun élmu pangaweruh di sakola kumaha atuh? Da lamun ditengetan mah ngeunaan perkara ieu téh aya élmuna anu diajarkeun di sakola, hususna élmu alam (IPA atawa Fisika).

Rorodaan gilindingna hiji dipake narik cai

Kumaha atuh ngeunaan ieu téh lamun ditilik tina élmu Fisika?

Ngeunaan mawa cai aya pakaitna reujeung pangajaran massa, beurat reujeung gaya (lain gaya dina basa Sunda ieu mah). Berat cai anu dibawa téh salian ti ngabeungbeuratan budak anu mawana ogé ngabeungbeuratan gilinding rorodaan. Jadi beurat cai téh dibagi duaan. Babagina, kumaha wangunan rorodaaanana, utamana panjang pangdorongna katut bédana panjang tempat neundeun cai kana gilinding reujeung kana taktak budak anu mawana.

(Gambar meunang nginjeum ti internet)

Kaulinan Barudak jeung Diajar Jadi Jawara


Dina arulinna atawa maénkeun kaulinan barudak, aya sababaraha kaulinan anu kudu silih éléhkeun. Unggal budak kudu bisa meunang atawa jadi jawara ku jalan ngéléhkeun babaturan anu jadi lawanna. Naha ngéléhkeun kabéh babaturan anu jadi lawan atawa ngéléhkeun golongan barudak anu jadi lawanna. Dina ucing lumpat kudu bisa ngéléhkeun lumpat babaturan supaya bisa ngudag jeung noél babaturan supaya bisa jadi ucing, dina maén pris-prisan ogé kitu.

Kaulinan barudak anu dina maénna dibagi dua golongan atawa grup biasana mah osok silih éléhkeun. Pon kitu deui dina maénna anu sewang-sewangan tapi masih kénéh hiji kaulinan, osok silih éléhkeun. Contona waé dina gegelutan, peperangan, pris-prisan, galah, ucing-ucingan, balap lumpat, balap rorodaan, dam-daman, balap jajangkungan, tatarucingan, jeung réa-réa deui.

Jadi dina maénkeun kaulinan teu salawasna kudu jadi hiji golongan anu sabobot sapihanéan. Tapi aya ogé kaulinan anu dina maénkeunana kudu silih éléhkeun. Kudu pada-pada hayang meunang atawa jadi jawara. Ngan tetep dina maénkeunana, aya tetekon atawa patokan anu teu meunang dirempak. Dina ngahontal kahayang supaya bisa meunang jeung ngéléhkeun babaturan, angger aya tetekon anu kudu dijalankeun. Saméméh maén biasana mah osok dirempugkeun heula aturan atawa tetekon dina maénna, supaya dina prak-prakana teu jadi bahan pacéngkadan. Dirempugkeun heula naon waé anu meunang dilakonan reujeung naon waé anu teu meunang dilakonan. Ogé naon waé cirina atawa tandana anu jadi jawara atawa anu meunang. Contona dina peperangan, dina maénna kudu jelas heula naha lamun katémbak téh kudu langsung paéh (jadi éléh atawa henteu), atawa kudu sabaraha kali katémbak bisa éléhna. Hal ieu kudu jelas jeung jadi cekelan dina prak-prakan maénna. Pon kitu deui dina maén pris-prisan: kudu jelas gawangna, tempat nawan musuh anu katawanna jeung ka mana waé tempat anu bisa dijadikeun panglumpatan.

Barudak keur maen pris-prisan

Mangpaat anu bisa diala tina kaulinan barudak ieu, dina kahirupan aya hal-hal anu kudu silih éléhkeun diantara sasamana. Kudu pihak atawa golongan aya anu meunang. Ngan dina ngahontalna tetep kudu aya dina tetekon anu geus ditetepkeun, teu meunang ngarempak tetekon atawa aturan anu geus ditangtukeun saméméhna.

(Gambar meunang nginjeum ti http://fahmee76.wordpress.com/)

Kaulinan Barudak jeung Diajar Hirup Babarengan Kalawan Sauyunan


Salasahiji mangpaat anu bisa diala tina kaulinan barudak  téh nyaéta kumaha carana hirup babarengan, hirup sauyunan reujeung babaturan. Dina maén kaulinan barudak, loba kaulinan anu mikabutuh budak anu leuwih ti saurang. Keur maénna, budak anu hiji merlukeun budak séjénna supaya éta kaulinan téh bisa dilakonan. Contona waé dina kaulinan sapintrong, jujulangketan, kasti, maén bal, oray-orayan, galah, pris-prisan, sasaungan.

Dina maénkeun sapitrong atawa jujulangketan, atawa kaulinan séjénna teu bisa sosoranganan. Dibutuhkeun batur pikeun bisa maénna. Dina prak-prakanana, lain ngan ukur diperlukeun batur (babaturan maén) wungkul, tapi ogé kudu sauyunan dina maénna supaya bisa lungsur-langsar. Dina jujulangketan, contona, budak anu ngiluan jujulangketan kudu bisa silih ragangan silih hargaan jeung. Lamun anu sabeulah ka handap, anu sabeulah deui kudu ka luhur. Pon kitu deui sabalikna, anu sabeulah ka luhur, anu sabeulah deui kudu daék ka handap. Dina maénna teu bisa duanana hayang ka luhur, embung ka handap.

Barudak keur jujulangketan

Kitu deui reujeung kaulinan séjénna. Barudak anu keur maén kudu bisa sauyunan babarengan. Dina maén bal anu jadi kiper kudu jadi kiper, anu jadi bék kudu jadi bék, anu jadi pamaén tengah kudu di jadi pamaén tengah, jeung anu jadi pamaén hareup kudu daék jadi pamaén hareup.