Gugulusuran


Gugulusuran make dahan tangkal Jambe (upih)
Gugulusuran make dahan tangkal Jambe (upih)

Kabeneran manggihan potrét di pésbuk anu mintonkeun kahirupan barudak anu keur arulin di buruan. Arulinna mah teu pira, ngan ukur ngagugusur budak séjén anu diuk dina palapah atawa dahan tangkal Jambé anu biasa disebut Upih.

Dahan tangkal Jambé anu murag kusabab geus garing, biasana mah osok dipulung. Terus daun anu narapel dina dahanna diberesihan. Anu dikarikeun teh dahan tangkal Jambé katut salakopna. Salakopna éta anu dipaké diuk ku budak anu digusurna. Ari dahan anu meunang meresihan daunna dipaké cecekelan budak anu ngagusurna.

Bisa disebutkeun ramé ogé dina prak-prakan arulin gugulusuran ieu téh. Komo lamun dina tempat anu mudun mah, teu kudu susah-susah ngagusur palapah Jambé. Da digusur ku tanaga saeutik ogé bisa kagusur. Malahan lamun taneuhna leucir atawa leueur mah bisa waé sina ngagulusur, teu kudu susah-susah digusur. Ari dinu datar mah nya kudu digusur maké tanaga, komo dinu nanjak mah bisa-bisa teu kagusur.

Dina ngagusurna, biasana mah piligenti. Saurang digusur, engkéna ngagusur budak anu asalna ngagusur. Silih gusur waé….

Potret pesbuk Jecky Suryana‎

Advertisements

Keketepélan


Barudak anu keur keketepelan
Barudak anu keur keketepelan

Manggihan potrét ti pésbuk (ngan poho deui panumbuna) anu mintonkeun barudak (dua urang budak) anu keur ngéker ketepél. Duka ngécéng naon tah teu apal. Tapi biasa mah, lamun baheula maké ketepél téh taya deui kajaba ngécéng manuk.

Manuk anu aya di luhureun tangkal, anu keur eunteup dina dahan tatangkalan téh ngahaja diketepél. Susuganan jeung susuganan waé keuna kana manukna. Itung-itung ngala manuk. Pélorna biasana mah maké batu leutik anu rada buleud.

Hanjakal waé dina waktuna ngetepel manuk téh taya anu keuna waé, da geningan pélorna téh osok ka mana waé melesatna. Sanajan dikécéng ogé taya anu keuna kana manukna. Salian ti kusabab perenah manukna anu jauh di luhur tangkal, ogé susah ngékerna. Béda reujeung bedil anu osok dipaké bebedil nalika ngala manuk.

(Potret meunang manggih ti pesbuk)

Barudak Sakola SD Gandasoli Purwakarta Milu Tandur


Barudak sakola SD Gandasoli Kabupatén Purwakarta sababaraha waktu anu geus kaliwat ngiluan tandur di sawah masarakat. Kalawan dibarengan ku guru-guruna katut diluuhan ku Bupati Purwakarta, Pa H. Dédi Mulyadi, SH, barudak babarengan melakeun binih paré di sawah (tandur). Teu anéh lamun sawah lima kotak anu legana 2000 méter téh henteu lila ogé geus réngsé dipelakan binih paré. Barudak anu miluan kana ieu tandur mani galumbira. Maranéhna meunangkeun pangalaman anyar anu henteu kapanggih salila diajar di sakola.

Barudak Sakola SD Gandasoli Purwakarta Milu Tandur
Barudak Sakola SD Gandasoli Purwakarta Milu Tandur

Nurutkeun inpo anu diancokeun ku loka pamaréntah Kabupatén Purwakarta, cenah ieu kagiatan téh mangrupakeun ihtiar guru-guru di Désa Gandasoli pikeun méré atikan ka barudak sakola ngeunaan tata cara melak paré di sawah. Sakumaha piwejang Bupati Purwakarta, cenah, ngatik barudak téh alusna mah langsung prakték di masarakat.

Sanggeus réngsé melakeun paré, ditungtungan ku hareureuy maké leutak. Barudak téh silih balédog ku leutak sawah. Teu anéh lamun pakéan anu diparakéna téh pinuh ku leutak.

Kaulinan Barudak jadi Ékstrakurikulér di SDN 1 Cibening


Meunang inpo anu dipidangkeun ku blog SDN 1 Cibening Purwakarta yén di sakola éta anu ngaranna Kaulinan Barudak téh diasupkeun kana kagiatan ékstrakurikulér. Jadi barudak sakola salian ti diajar pangajaran umum sakumaha anu geus diatur dina kurikulum ogé bisa ngiluan kana kagiatan ékstrakurikulér tambahan. Barudak bisa ngiluan diajar jeung ngaulinkeun Kaulinan Barudak saperti oray-orayan jeung ucing sumput. Diasupkeunana Kaulinan Barudak kana ékstrakurikulér ieu mangrupakeun salasahiji jalan pikeun ngajaga jeung miara budaya di Tatar Sunda hususna ngeunaan Kaulinan Barudak.

-
-
-

Dina émprona, barudak anu ngiluan kana ieu éktrakurikulér téh lalatihan di buruan sakola nalika peré sakola jeung balik sakola. Maranéhanana mintonkeun Kaulinan Barudak baheula ngaliwatan pintonan kasenian. Kalayan dipirig ku tatabeuhan seni Sunda, barudak dialajar budaya anu kacida mundelna ku niléy-niléy kahirupan jeung ngadidik maranéhna.

Salian ti Kaulinan Barudak, aya deui éktrakurikulér husus ngeunaan kasenian Sunda, saperti seni sisingaan. Beuki dihangkeutkeunana ékstrakurikulér kasenian ieu henteu leupas tina bakal diayakeunana kagiatan Pramuka anu baris dilumangsungkeun di SDN 2 Cikopo dina ping 25 – 29 Oktober. Dina ieu kagiatan, unggal sakola mintonkeun kasenian séwang-séwangan.

(Inpo jeung potret meunang nginjeum ti blog SDN 1 Cibening)

Balantrak


Mangsa-mangsa keur budak mah kacida resepna arulin téh. Naha ulin sosoranganan, komo deui babarengan reujeung babaturan. Ngan lamun dibandingkeun mah resep kénéh ulin bari babarengan reujeung babaturan tibatan ulin sosoranganan. Ulinna, rupa-rupa. Bisa hareureuy di buruan imah, di jero imah atawa ampreng-amprengan ka mana waé. Resep loba batur mah aya batur pakumaha reujeung moal sieun najan arék ka mana waé ogé. Najan kolot teu arapaleun ogé ulinna ka mana, nu penting mah ulah poho balik ka imah.

Barudak anu ngadon arulin ka leuweung
Barudak anu ngadon arulin ka leuweung

Lamun keur bosen ulin di buruan atawa di jero imah, osok ngahajakeun arulin ka tempat anu rada jauh, naha ka kebon atawa ka leuweung. Tujuanana mangrupa-rupa, aya anu ngadon guyang di leuwih walungan, mulung bungbuahan kayaning limus, muncang atawa kadu, atawa ngan ukur leuleumpangan pa tepiswiring. Inditna resep ngabring, muru ka hiji tempat. Salila ngabring osok bari hareureuy ogé, silih gebah kusabab nyumput dinu suni atawa silih udag paheula-heula.

Nepi ka tempat anu dituju, barudak paheula-heula migawé kaulinan anu jadi tujuanana. Lamun arék guyang, paheula-heula arancluk ka walungan. Dina palebah mulung bungbuhana, paheula-heula néangan bungbuahan anu osok maruragan di handapeun tangkalna. Sanggeus seubeuh arulinna atawa beubeunangan, ngabring deui baralik. Ngan osok aya anu ngahaja ditinggalkeun di tempat pangulinan.

Arulin méakeun pangaresep téh remenna mah tara bébéja ka kolotna séwang-séwangan. Lamun ulinna kamalinaan matak deudeupeun kolot-kolot di lembur. Ngadon naréangan budakna séwang-séwangan. Komo lamun geus burit taya waé mulang mah osok pada néangan, tatanya ka tatangga. Waktu mulang, remen dicarékan pajarkeun téh bet ulin kamalinaan, bet balantrak sagala. Atawa naha ulin téh bet jauh-jauh teuing, saha pamawana. Dibarung ku pangwawadi ulah ulin kamalinaan deui atawa ulah balantrak deui.

Hanjakal, anu ngaranna budak mah osok aya mantangulna. Lamun geus diajakan arulin ku babaturan, osok ngalakonan kitu deui….

(Potret meunang nginjeum ti internet)

Mahasiswa Luar Nagri Ngiluan Acara Kaulinan Urang Lembur


Mahasiswa luar nagri keur maen susumpitan
Mahasiswa luar nagri keur maen susumpitan

Salian diiluan ku barudak urang Jawa Barat, Féstival Kaulinan Urang Lembur ogé diiluan ku urang luar nagri. Urang luar nagri anu keur diajar salaku mahasiswa di Bandung ngilu ilubiung kana maénkeun kaulinan urang lembur anu dipasanggirikeun. Sababaraha urang mahasiswa anu asalna ti sababaraha nagara saperti Swédia, Polandia, Hongaria, Iran jeung Lithuania ngiluan ngajaran ngaheureuykeun kaulinan. Kitu nurutkeun inpo anu diancokeun ku Indonesia Kreatif.

(Sumber inpo Indonesia Kreatif, potret Tempo)

Festival Kaulinan Urang Lembur 2013


Sanggeus sababaraha kali dilumangsungkeun dina waktu saméméhna, Festival Kaulinan Urang Lembur diayakeun deui dina entragan taun 2013. Festival atawa kajawaraan anu biasa disebut Alimpaido ieu baris dilumangsungkeun bareng reujeung acara ‘Pekan Budaya Jawa Barat’. Festival Kaulinan Urang Lembur jadi salasahiji pangeusi acara Pekan Budaya dina raraga miéling milangkalana Propinsi Jawa Barat anu ka-68.

Sakumaha anu dijéntrékeun dina loka Disparbud Jawa Barat, Kaulinan Urang Lembur ieu mangrupakeun bagéan tina budaya anu aya di masarakat, hususna masarakat Jawa Barat. Ieu kaulinan salian ti pikeun heureuy jeung pangaresep, ogé mangrupakeun salasahiji jalan pikeun ngawanohkeun niléy atawa tata krama kahirupan di masarakat. Kaulinan ieu kacida pentingna kusabab biasana mah pakait raket pisan reujeung kahirupan barudak. Barudak anu keur nyorang mangsa gampang pisan nyerep niléy ti luar. Kaulinan urang lembur ieu béda pisan reujeung kaulinan modérn anu keur mahabu ayeuna. Kaulinan Urang Lembur mah miboga niléy anu alus pikeun ngadidik ajén-inajén kahirupan barudak. Loba niléy kahirupan anu bisa diala tina Kaulinan Urang Lembur ieu, diantarana waé kumaha gawé babarengan kalayan sauyunan, diajar motékar, diajar supaya hirup kudu jujur jeung bener.

Gambaran Alimpaido 2011 di Bogor
Gambaran Alimpaido 2011 di Bogor

Didadasaran ku hal ieu Disparbud Jawa Barat ngayakeun acara Festival Kaulinan Urang Lembur. Dina festival entragan ayeuna mah geus aya parobahan dina hal cara tatandingna. Kalawan gawé bareng jeung Komunitas Hong, Disparbud ngarobah sistem tatanding anu biasa dipaké saméméhna. Lamun saméméhna mah leuwih condong kana tarung hiji lawan hiji néangan saha anu punjul, ayeuna mah ngagunakeun waktu. Aya salapan rupa kaulinan anu diasupkeun kana ieu kajawaraan, nyaéta: Papancakan, Sorodot Gaplok, Babalonan tina Sarung, Gatrik, Papanggalan, Rorodaan, Jajangkungan, Bedil Jeprét, jeung Sumpit. Unggal pamilon kudu maénkeun éta sakabéh kaulinan dina waktu anu geus ditangtukeun. Anu jadi pinunjulna ditangtukeun ku jalan ngitung niléy beubeunanganana unggal pamilon.

Hal ieu dipilih supaya unggal pamilon henteu manco kana kumaha cara supaya bisa meunang, tapi kumaha carana bisa ngulinkeun kaulinan kalawan pangalusna. Leuwih ti éta, kumaha supaya miboga sumanget pikeun ngiluan kajawaraan, diajar bari hareureuy. Antukna, barudak anu ngiluan jadi pamilon sahanteuna bisa mikawanoh jeung ngarasakeun ngeunah jeung senangna ngaheureuykeun kaulinan urang lembur. Leuwih jauhna jadi mikaresep kana Kaulinan Urang Lembur. Lamun geus loba anu mikaresep mah moal gampang leungitna ieu Kaulinan Urang Lembur téh.

Dina entragan 2013 ieu, Disparbud méré lolongkrang pikeun pamilon ti unggal rombongan (kontingén) anu ngiluan téh jumlahna genep urang. Ti anu genep urang téh, opat urang mangrupakeun pamaén poko (inti), saurang deui pikeun sérep (cadangan), katut saurang deui mah ofisialna. Pamilon anu bisa ngiluanana téh barudak anu umurna antara 12 nepi ka 15 taun. Nurutkeun rarancang, ieu kajawaraan Kaulinan Urang Lembur baris diiluan ku 25 rombongan salaku wawakil ti 24 Kabupaten/Kota anu aya di Propinsi Jawa Barat (anu teu ngirimkeun rombonganana mah Kota Tasikamalaya jeung Purwakarta), ditambah sarombongan deui ti Komunitas Pecinta Monju ‘Ruas’. Ieu kajawaraan baris dilumangsungkeun di Monumén Perjuangan Rakyat Jawa Barat Jl. Dipatiukur No. 48 Bandung dina jam dalapan isuk-isuk nepikeun ka jam 12 pabeubeurangna.

Saméméh dilumangsungkeunana ieu kajawaraan, baris dilumangsungkeun heula workshop ngeunaan Kaulinan Barudak Jawa Barat anu diiluan ku barudak sakola anu aya di sakurilingeun Monumén Perjuangan Jawa Barat. Ayana workshop ieu dipiharep jadi salasahiji cara pikeun ngajaga budaya Jawa Barat supaya dipikawanoh ku barudak ngora.

(Sumber inpo Disparbud Jawa Barat)