Galian Keusik Gunung Tampomas, Jalan Tol jeung Sumedang Ngarangrangan


Tilu objék anu diancokeun. Moal dileuwihan atawa ditambahan ku objék séjén saperti Bendungan Jatigedé katut Bandara Kertajati. Keun anu tambahanana mah sina diancokeun dina pedalan anu séjén. Da ku anu tilu objék atawa perkara anu dituliskeun dina judulna ogé geus bisa dijadikeun bahan pikiraneun.

Sumedang ngarangrangan. Ieu mangrupakeun kalimah anu osok dipaké pikeun nuduhkeun kaayaan Sumedang anu baris kasorang. Teuing iraha, naha geus kasorang, eukeur kasorang atawa bakal kasorang. Nurutkeun sajarahnya, kalimah Sumedang ngarangrangan téh, cenah mah mangrupakeun uga atawa ramalan kolot baheula. Waktu harita kira-kira dina taun 1773, Sumedang dipingpin ku teureuh ti Parakanmuncang (lain teureuh Sumedang). Katurunan anu diwarisanan pikeun mingpin Sumedang téh leutik kénéh, jadi tacan bisa mingpin Sumedang. Hal ieu nyababkeun, kaayaan Sumedang jadi henteu pikangeunaheun kusabab henteu dipingpin ku teureuh Sumedang sorangan. Mangka kaluar uga Sumedang ngarangrangan. Kaayaan Sumedang anu lir ibarat tatangkalan anu keur ngarangrangan. Kangaranan tangkal ngarangrangan, dangdaunanana purutul maruragan kusabab dahanna atawa tangkalna garing. Béh dituna tangkalna bisa paéh. Nepikeun ka ayeuna ieu uga téh masih kénéh osok dicekelan. Jeung bisa jadi hiji hal anu dipikasieun, sieun Sumedang bener-bener ngarangrangan.

Jalan tol. Mangrupakeun salasahiji poroyék anu keur dipaju di Sumedang ayeuna. Sakumaha disebutkeun dina tulisan anu ti heula, Pentingna Jalan Tol Pikeun Lancarna Lalampahan di Sumedang, jalan tol ieu dipiharep jadi tarekah pikeun ngungkulan masalah jalan di Sumedang (macét jeung gampang ruksakna jalan). Ngan geningan salian ti mawa akibat anu alus pikeun jalan di Sumedang, mawa goréng ogé ayana jalan tol di Sumedang téh. Nyaéta parindahna kandaraan anu biasa ngaliwatan dayeuh Sumedang jadi ngaliwatan jalan tol. Sumedang diimpleng bakal tiiseun ku kandaraan jeung jalma anu ngadon lalar liwat ka Sumedang. Anu biasana ramé ku anu nyarimpang, bakal jadi simpé.

Galian keusik Gunung Tampomas. Nurutkeun haréwos bojong mah cenah, keusik ti Cimalaka téh alus pisan tibatan keusik ti wewengkon séjénna. Teu anéh lamun loba anu meuli keusik anu asalna ti suku Gunung Tampomas ieu. Ngan hanjakal ka béh dieunakeun, keusik téh dikalina kamalinaan teuing. Lamun baheula mah henteu loba teuing jeung ngan ukur di handapna wungkul (wewengkon anu datarna di suku gunung), ayeuna mah sanggeus aya mesin pikeun ngala keusikna, keusik téh kacida pisan dikerukanana nepikeun ka gawir gunungna ditugaran. Reujeung lamun baheula mah keusikan wungkul anu dialaan téh, batuna mah disésakeun, ayeuna mah henteu nyésa. Diala reujeung batu-batuna da digiling maké mesin. Salian ti ngalegaan wewengkon galian ka gigir, ayeuna mah ka handap-handapna dikalian nepikeun ka jero. Saacanna manggih taneuh anu di handapeun batu/keusik mah terus dikali. Teu anéh lahan anu tadina jangkung téh jadi ngahandapan. Sanggeus béak keusik/batu di handap (dinu datar), galian téh nyoksrok ka tempat anu lamping. Lamping suku Gunung Tampomas téh mimiti dialaan keusikna. Unggal poé teuing sabaraha puluh treuk kandaraan anu narikan keusik/batu anu asalna ti suku Gunung Tampomas ieu. Bisa disebutkeun ngala keusik ayeuna mah henteu bisa dikadalikeun pisan. Sakahayang anu ngalana, henteu ngilikan kana akibat anu baris ka sorang ka hareupna. Salasahiji akibat tina mahabuna anu ngalaan keusik ieu, nyaéta pegatna jalur huluwotan (cai nyusu) anu aya di sahandapeun Gunung Tampomas. Antukna loba huluwotan anu pareumeun atawa ngurangan caina. Hal ieu dirojong ku kaayaan yén urut ngali keusikna téh loba anu diantepkeun siga dipinuhan ku jujukutan henteu dipelakan tutuwuhan/tatangkalan.

Nurutkeun catetan Rembuk Warga Tampomas: Forum Silaturahmi Masyarakat Peduli Lingkungan Sumedang, lobana cai anu leungit tina sababaraha huluwotan téh kurang leuwih 2.500 léter unggal detikna atawa 80 juta méter kibik sataunna. Pareumna atawa nguranganana sumber cai ieu mangaruhan kana kahirupan hususna pikeun masarakat anu di sabudeureun Gunung Tampomas: bakal kakurangan cai pon kitu deui sawah bakal kagaringan. Contona waé Cipanteneun anu jadi sumber cai pikeun pasawahan di wewengkon Cipanteneun jeung Cimalaka, lobana cai anu kaluar téh ngurangan. Lamun dina taun 2002 aya kana 120 léter unggal detik, ngurangan jadi 32 léter dina taun 2004. Ayeuna mah sigana ngurangan deui.

Kumaha lamun galian keusik di Gunung Tampomas diantepkeun? Teu kabayang nguranganana sumber cai atawa béakna sumber cai. Sedengkeun cai téh apanan geus jadi sumber pikeun kahirupan jalma. Kahirupan jalma bakal susah lamun taya cai: susah mandi, nginum jeung nu séjénna. Kaayaan wewengkon sabudeureun Gunung Tampomas bakal manasan kagaringan: hawa bakal beuki panas, pasawahan kagaringan.

Galian keusik di lamping Gunung Tampomas
Galian keusik di lamping Gunung Tampomas

Ayana pangwangunan jalan tol Cisumdawu anu ayeuna keur dipaju, bisa jadi ngarojong kana beuki meuweuhna keusik anu dialaan. Sanggeus jalanna alus, bakal leuwih loba kandaraan anu ngahaja narikan keusik ti galian suku Gunung Tampomas ka luar ti wewengkon Sumedang (utamana nuju ka wewengkon kulon). Mangkaning kandaraan anu narikan keusik ka luar ti Sumedang mah tara adeuh, mobil gedé pisan, lain treuk biasa. Anu sakali ngakut téh bisa dua kali atawa tilu kalieun treuk biasa. Jadi lamun henteu buru-buru diatur ti ayeuna, jalan tol bisa jadi jalan pikeun beuki lobana keusik anu diangkut ka luar ti Sumedang. Anu diuntungkeun téh lain urang Sumedang, tapi urang luar Sumedang. Antukna beuki gancang béakna keusik di Gunung Tampomas. Béh jauhna, beuki gancang garingna kaayaan Cimalaka/Sumedang.

Balik deui kana perkara Sumedang ngarangrangan. Nilik kana kaayaan kieu mah ngaharib-harib sigana mah. Da lain ngan ukur ku kaayaan anu tiiseun wungkul ngarangrangan téh. Tapi kaayaan anu kakurangan ku cai ogé bisa ngakibatkeun ngarangrangan. Tangkal anu ngarangrangan mah salahsahijina kusabab kakurangan cai dina taneuh tempat tumuwuhna. Lila-lila éta tangkal anu ngarangrangan téh baris paéh.

Kumaha kaayaan Sumedang ka hareupna lamun galian keusik Gunung Tampomas henteu diatur jeung dikokolakeun kalayan bener ti ayeuna? Wallohu ‘alam.

7 thoughts on “Galian Keusik Gunung Tampomas, Jalan Tol jeung Sumedang Ngarangrangan

  1. Sungguh menarik tulisan ini, sarana menggugah kesadaran pemimpin dan masyarakat utk peduli lingkungan, khusunya kelestarian alam seputar Tampomas.
    Apa yg tengah terjadi saat ini, bukti bahwa betapa serakahnya manusia (pengusaha) hampir bisa dipastikan mereka tdk pernah mau peduli akibat apa yg akan terjadi dari elsploitasi alam yg dilakukannya. Yg ada dipikirannya adalah pulus…puluus..& puluuuss…
    Akankah pemimpin sumedang yg baru terpilih dpt mengendalikan bahkan mengembalikan kelestarian alam tampomas..atau malah sebaliknya turut memperkuat pengrusakan gunung yg selama ini jadi salah satu sumber kehidupan masyarakat seputar tampomas.
    Semoga masih tersisa pemimpin yg peduli kelestarian alam, sehingga bisa bahu membahu dengan masyyarakat utk menjaganya. BANGKITLAH WAHAI Penyelamat Tampomas

    Like

  2. nurutkeun sim kuring mah …teu ruwet teuing mun urang rek nertibkeun gunung tampomas. kahiji cek, ijin galian C na nepi ka tahun sabaraha, naha aya aturan sabaraha volume keusik nu bisa digali katut diwewengkon mana wae batas2na, Kadua, ari ‘juragan’ keusik teh saenyana teu loba, bejana teu nepi ka 10 perusahaan. nu jadi masalahna mah biasa…lamun can aya nu “kabeureuyan’ ku cucuk lauk…biasana adem2 wae…Rupina nanjeurkeun hukum teh leuwih beurat……Kukituna hade pisan mun komunitas penyalamat gn tampomas teh sering silaturahim geura….

    Like

    • Ngokolakeunana rada sesah sapertosna mah. Nanjeurkeun aturan anu leres oge sami sesah sapertosna mah.
      Kedah aya kahoyong anu kuat ti pamarentah kanggo natana, ngamangpaatkeun sumber daya kanggo karaharjaan masarakat (hususna masarakat Sumedang), sanes ngaguliksak ngaruksak lingkungan (EKSPLOITASI)

      Like

Kantunkeun Balesan

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Robih )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Robih )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Robih )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Robih )

Connecting to %s