Sasaungan


Sasaungan asal kecapna tidak kecap saung. Jadi, sasaungan mangrupakeun kaulinan barudak dina nyieun saung. Sasaungan ngabogaan harti saung bobodoan atawa heuheureuyan. Jadi sasaungan mangrupakeun kaulinan barudak dina nyieun saung anu lain saung bener. Sanajan kitu, sasaungan bisa dicicingan ku barudak anu nyieuna sakumaha saung anu bener-bener saung. Anu ngabedakeunana paling oge ukuran jeung kakuatanana katut tempat di mana nyieunna.

saung
Saung di hiji kebon

Mun saung mah ukuranana lumayan gede, bisa dipake sare (dipake tunggu kebon mun aya di kebon, aya tempat paranti ngadurukan), aya tempat cicing anu biasana dijieun tina palupuh. Terus luhurna oge make hateup tina awi atawa daun kawung. Terus, saung biasa dijieun di kebon pikeun gaganti imah, boh pikeun tunggu atawa istirahat mun keur magawe. Bahan anu dipakena oge bisa tina kai golondongan atawa leunjeuran awi.

Sedengkeun sasaungan mah, ukuranana biasana mah leuwih leutik tibatan saung. Ukuranna kumaha bahan jeung lobana budak anu ngiluan, atawa kumaha kahayang budak. Ditambah oge kumaha bahan anu dipake. Aya anu ngan ukur anu make regang atawa dahan kai pikeun tihangna. Pamageuhna ditalian ku tali awi tali atawa areuy. Tuluy tiungna pikeun ngaiuhan bisa make palastik atawa dangdaunan. Handapna bisa diamparan jukut atawa dangdaunan oge. Perkara tempatna, bisa di buruan atawa di kebon sisi lembur.

Nu penting dina sasaungan mah, lain adeganana, sanajan sok dialus-alus oge. Da nu pentingna mah dina nyieun sasaungan teh kumaha supaya barudak teh ngagunakeun barang-barang atawa bahan-bahan anu aya di sabudeureun/di sakurilingeun pikeun ngawangun sasaungan.

Bahan-bahan anu sok dipake:

  1. Tihang. Bahan pikeun tihang bisa make dahan kai atawa regang. Bisa oge tina awi, atawa make tangkal kai anu geus aya di tempat. Palang-palangna oge sarua. Pamageuhnna bisa make tali tina awi tali atawa atawa tali rapia, bisa oge make areuy.
  2. Hateup. Hateup atawa pikeun iuh-iuhna bisa make dangdaunan saperti daun cau atawa daun kopi. Bisa oge tina jukut atawa palastik.
  3. Amparan. Pikeun amparan bisa make dangdaunan atawa jujukutan.

Mangfaat pikeun budak dina kaulinan sasaungan di antarana:

  • Diajar motekar dina ngagunakeun barang-barang anu aya di sakurilingeun.
  • Diajar hirup sauyunan dina migawe hiji pagawean. Da biasana dina nyieun sasaungan sok dilakukeun ku budak leuwih ti saurang. Dina nyieunna kadang hiji budak jeung budak lainna ngabogaan kahayang ngawangun sasaungan anu beda-beda, sedengkeun sasaunganana ngan ukur hiji.
  • Diajar babagi tugas. Dina nyieun sasaungan dibutuhkeun sababarah budak anu masing-masing kudu ngabogaan pagaweanna masing-masing, supaya pagaweanna gancang rengse.
  • Sanggeus nyieun sasaungan, saeutikna budak teh ngabogaan panemu kumaha carana ngawangun sasaungan. Sasaungan bisa dijadikeun conto dina nyieun saung, anu kaditunakeun bisa jadi conto nyieun imah.

Ayang Ayanggung


Ayang-ayanggung
Gung goongna rame
Menak Ki Wastanu
Nu jadi Wadana
Naha Maneh Kitu
Tukang Olo-olo
Loba anu giruk
Ruket jeung Kompeni
Niat Jadi Pangkat
Katon kagorengan
Ngantosan Kanjeng Dalem
Lempa lempi lempong
Ngadu pipi jeung nu ompong
Jalan ka Batawi ngemplong

Kakawihan séjénna:

  1. Kakawihan Barudak: Ayun Ambing
  2. Kakawihan Barudak: Hét Hét Embé Janggotan
  3. Kakawihan Barudak: Prang Pring
  4. Kakawihan Barudak: Acung-acungan
  5. Kakawihan Barudak: Nang Ning Nang
  6. Kakawihan Barudak: Olé-oléan
  7. Kakawihan Barudak: Néngnongnéngjak
  8. Kakawihan Barudak: Trang-trang Kolentrang
  9. Kakawihan Barudak: Surser
  10. Kakawihan Barudak: Sieuh-sieuh
  11. Kakawihan Barudak: Nanggerang – Nanggorek
  12. Kakawihan Barudak: Galah Ginder
  13. Kakawihan Barudak: Oyong-oyong Bangkong
  14. Kakawihan Barudak: Punten Mangga
  15. Kakawihan Barudak: Bang Bang Kalima Gobang
  16. Kakawihan Barudak: Sakentrung

Ngaran-ngaran Kaulinan Barudak


Sanggeus ngayakeun panalungtikan, khususnya di wilayah Kampung Ciburuan katut sabudeureunana, dikumpulkeun nu ngaranna rupa-rupa Kaulinan Barudak. Tapi ieu tangtuna oge henteu kabuka sakabehna. Ieu mah ngan ukur anu aya di wilayah nu kasebut eta.

Ngaran-ngaran Kaulinan Barudak teh di antarana:

  1. Ucing-ucingan
    • Ucing Sumput atawa Ucing Dua Lima
    • Ucing Tangkal
    • Ucing Udag
    • Ucing Saminggu
  2. Rorodaan
    • Rorodaan gilindingna tilu anu bisa ditumpakan
    • Rorodaan anu didorong
    • Rorodaan paranti ngala cai
  3. Pepeletokan
  4. Congklak
  5. Papabrikan tina daun danas/ganas
  6. Peupeuyeuman tina tangkal harendong
  7. Galah
  8. Pris-prisan
  9. Susumpitan
  10. Peperangan
    • Make karet geulang, pelorna ku dahan sampeu
    • Make kekembangan anu matak rapet kana baju/awak
    • Make pepeletokan
    • Make dahan cau
  11. Sasaungan
  12. Raranggonan
  13. Ayun-ayunan
  14. Momobilan
    • Tina kai
    • Tina dahan kawung
    • Tina cangkang jeruk bali
  15. Encrak
  16. Jajangkungan atawa enggrang
  17. Soldah
  18. Paparahuan tina daun marasi, majuna bisa katebak angin atawa make budah odol
  19. Ngadu kaleci
  20. Ngadu muncang
  21. Gugulusuran
    • Make Upih (daun tangkal jambe anu geus kolot nepi ka muragna)
    • Teu make nanaon
  22. Sapintrong
  23. Loncat Tinggi
  24. Dam-daman
  25. Empet-empetan: tina tangkal pare, jiga tarompet
  26. Torotot heong
  27. Kokoleceran
    • Tina kai: tangkal tisuk, jati
    • Tina awi: awi tali
    • Tina daun: daun kalapa
  28. Gogolekan tina dahan sampeu
  29. Rorokoan tina gabus tangkal sampeu
  30. Babaledogan
    • Maledogkeun langari make nyere. Tungtung nyere nu leutik ditojoskeun kana puhu
    • Maledogkeun batu kana cai supaya ajleng-ajlengan
  31. Keketepelan
  32. Jujulangketan
  33. Naheunan sasatoan sabangsaning manuk
  34. Langlayangan
    • Meuli
    • Nyieun tina keresek
    • Ngagunakeun daun
  35. Maenbal
  36. Vovolian
  37. Kasti
  38. Gatrik
  39. Simar
  40. Eundeuk-eundeukan
  41. Ngadu pangal
  42. Tatarucingan
  43. Oray-orayan
  44. Puputeran tina dahan sampeu
  45. Anyang-anyangan
  46. Gugunungan make ciduh dina taneuh

Tambahanana:

  1. Boy-boyan
  2. Sorodot Gaplok
  3. Pecle

Mangpaat Kaulinan Barudak


Lamun ditengetan mah, kacida lobana mangpaat anu bisa diala tina Kaulinan Barudak teh. Utamana mangpaat pikeun ngaronjatkeun pangabisa dina kahirupan sapopoena. Salian ti eta oge kumaha supaya bisa hirup akur jeung dulur kitu deui jeung batur, sauyunan ka papada jalma. Da dina waktu arulin teh lolobana mah dilakukeun lobaan jeung babaturan ulinna.

Barudak arulin

Di antara mangpaat Kaulinan Barudak anu bisa kakoreh, nyaeta:

  1. Pangajaran supaya bisa hirup sauyunan, gawe babarengan jeung babaturan. Dina sababaraha jinis kaulinan barudak, aya ajaran anu ngutamakeun hirup sauyunan, akur jeung babaturan. Dina ngalaksanakeun kaulinanana kudu dibarengan ku babaturan, teu bisa dilakukan ku sorangan. Contona wae dina nyieun sasaungan, maen sapintrong, jujulangketan, jeung nu lianna.
  2. Ngajarkeun supaya silih elehkeun. Teu salawasna dina ulinna barudak teh kudu gawe babarengan dina harti silih rojong, tapi aya kaulinan barudak anu ngajarkeun supaya kudu silih elehkeun, kudu meunang. Saperti dina ulin pris-prisan, ucing-ucingan, dam-daman, peperangan, jeung rea-rea deui. Sok sanajan kitu, tetap wae ari akurna mah kudu. Dina ngalaksanakeun kaulinanna teh kudu adil, kudu nyatria, kudu satuhu kana aturan anu dijieun saacanna ngalakukeun kaulinan. Lamun aturan ieu dirempak bisi kapapanjangan jadi papasaeaan, anu tungtungna bisa jadi garelut.
  3. Silih ajarkeun pangabisa. Dina hal ieu, biasana anu geus bisa ngalakukeun kaulinan, osok ngajarkeun kaulinan kanu acan bisa. Kusabab kitu, tungtungna anu acan bisa (bisa wae) bakal ngilu bisa. Komo deui lamun dina kaulinan anu diwangun ku grup-grup. Dina sagrup-sagrupna, budak anu geus bisa ngajarkeun cara-carana, supaya bisa meunang ngalawan grup nu lianna.
  4. Ngajarkeun hirup anu aya dipingping kunu bisa. Lamun ngalakukeun kaulinan anu digrup-grup, biasana osok aya budak anu dianggap paling kolot atawa anu pangbisana dijadikeun pamimpin dina grupna. Kumaha supaya bisa meunang dina ulin, kudu nurut ka budak anu geus pangalaman. Sanajan kitu, tetep nu ngaranna pangrojong atawa saran ti budak nu lianna masih bisa keneh ditarima.
  5. Pangajaran supaya silih tulungan, tulung-tinulungan jeung papada jalma, jeung babaturan. Saperti dina maen peperangan. Dina maen peperangan, jeung balad kudu silih tulungan dina ngelengkeun musuh. Jeung kaulinan nu lianna.
  6. Ngautamakeun hirup motekar. Loba pisan kaulinan barudak anu ngajarkeun yen hirup kudu motekar. Da dina ulin teh teu wungkul kudu kitu wungkul. Aya hal-hal anu kudu diluyukeun jeung kaayaan jeung kabisa budak. Atawa aya oge kaulinan anu merlukan parobahan. Contona wae dina maen momobilan. Aya budak anu ngabogaan kai pikeun nyieun momobilanna, aya oge anu teu bogaeun. Anu teu bogaeun bisa ngamangfaatkeun barang-barang anu aya di sabudeureunana, bisa ngagunakeun palapah kawung, cangkang jeruk, atawa sakadar ku tangkal cau.
  7. Ngajarkeun kumaha bisa hirup leuwih dewasa atawa kokoloteun. Dina ngalaksanakeun kaulinan, kadang osok aya wae pacogregan anu disababkeun hal-hal anu teu kasawang ti anggalna. Kumaha supaya pacogregan teh teu kapapanjangan, barudak kudu ngabogaan pikiran kokoloteun, da ieu mah ngan ukur ulin atawa heureuy. Lamun eleh dina tarung, nya kudu ngaku eleh ulah nepi ka embung eleh.
  8. Ngajarkeun kumaha supaya ngagunakeun akal jeung pikiran katut kabisa dina ngungkulan sagala masalah.  Lamun ngalaman masalah dina ngalakukeun kaulinan, dibutuhkeun solusi pikeun ngungkulan masalah eta. Naha masalah dina kakurang jalma atawa kakurangan bahan atawa bisa wae kaayaan anu teu nagrojong misalna kaayaan hujan.
  9. Ngajarkeun kumaha carana ngamangfaatkeun sagala rupa anu aya di sakuliringeun/sabudeureun tempat ulin. Dina ngalaksanakeun kaulinan, kadang diperlukeun barang-barang pikeun ngalaksanakeun kaulinanana. Contona wae maen ayun-ayunan. Maen ayun-ayunan merlukeun tali atawa barang pikeun ayunan. Biasana lamun ayun-ayunan osok make samping anu ditalikeun kana dahan atawa palang. Lamun teu boga samping, bisa ngagunakeun barang nu lian, saperti tali rapia, tali tina awi tali, tali tina sabangsaning areuy-areuyan, atawa oge ngagunakeun awi tali saleunjeur.
  10. Nambahan elmu atawa pangaweruh. Dina ngalakukeun kaulinan, anu bisa osok ngajarkeun kaulinan ka budak anu acan bisa. Ku hal ieu, budak anu acan bisa atawa apal jadi bisa atawa apal kana kaulinan anu bakal atawa eukeur dilakonanana.
  11. Ngalaksanakeun prak-prakan pangajaran di sakola. Aya sababaraha kaulinan barudak lamun ditengetan leuwih jero mah bisa dijadikeun alat pikeun mraktekeun teori pangajaran di sakola. Contona wae pangajaran IPA (Ilmu Pengetahuan Alam). Salaku elmu anu datangna tina hasil ngotektak atawa panalungtikan ti alam sabudeureun, tangtu teorina teh moal leupas ti kaayaan sabudeureun. Ulin kokoleceran bisa dijadikeun praktek tina pangajaran teori di sakola. Naha sababna kolecer kudu dipalincangkeun heula lamun hayang muter. Terus oge kunaon sababna dina ulin pepeletokkan pelorna bisa ngacleng lumayan tarik. Jeung rea kaulinan lainna anu bisa dijadikeun alat praktek.
  12. Ngawangun jati diri atawa kapribadi budak dina nyanghareupan kahirupan nu bakal datang. Ku ayana kaulinan ieu teh, saeutikna bisa ngawujudkeun budak anu teu leupas tina kaayaan lingkungan sabudeureunana. Sanajan geus nincak rumaja atawa geus gede, biasana pangalaman-pangalaman jaman keur budak teh osok aya wae tapakna. Kumaha endahna hirup keur budak, ulin jeung babaturan. Jadi, sanajan geus gede oge moal nepikeun ka mopohokeun kana kaulinan keur leutikna, nya kitu deui ka babaturanana. Sanajan geus pajauh jeung babaturan, pasti aya kahayang pikeun ngumpul deui, nyoreang ka mangsa ka tukang.
  13. Ngajarkeun budaya sorang anu kacida alusna dibandingkeun jeung budaya anu asup ti luar. Kaulinan barudak mangrupakeun hasil tina budaya sorangan anu memang turunan ti nini aki, turunan ti karuhun anu cocok jeung kahirupan di hiji tempat. Tibatan ngalakakukeun kaulinan anu asalna ti luar, leuwih alus keneh kaulinan anu asalna ti budaya sorangan.
  14. Ngeusi waktu kosong. Sanajan ngaranna ulin, tapi loba kolot anu ‘miharep‘ budakna pikeun ulin. Tibatan aya di imah, leuwih alus pikeun ulin. Komo deui lamun di imahna teh ngadon rungsing ka kolot.
  15. Ngajarkeun cara ngadu atawa judi. Salian ti mangpaat anu alus, aya oge kaulinan barudak anu ngajarkeun cara-cara judi atawa maen. Anu tungtungna bisa jadi kabiasaan engke geus gede. Lamun keur budak mah maenna teh tara maen taruhan atawa tumpangan, bisa wae geus gede mah jadi resep maen tumpangan. Conto kaulinan barudak anu bisa jadi ngajarkeun judi atwa ngadu atawa maen judi di antarana: nagdu kaleci, ngadu karet.